MURJA KUNYA: Gwamnatin Kano Ba Za Ta Yi Katsalandan Kan Harkar Shari'a Ba - Baba Dantiye

An jawo hankalin gwamnatin jihar Kano kan zargin karya da ake ta yadawa a cikin al’umma musamman a kafafen sada zumunta na zamani kan gwamnatin kan zargin sakin wata fitacciyar ‘yar TikTok mai suna Murja Ibrahim Kunya daga gidan gyaran hali bisa yada abun da bai dace ba cikin bidiyo sabanin tanadin dokokin da suka dace a cikin jihar.

A sanarwar da Kwamishinan yada labarai na jaha, Baba Halilu Dantiye ya sanyawa hannu, yace Wannan zage-zage kwata-kwata ba su da tushe balle makama, ba gaskiya ba ne, rashin ko wace hanya ce kuma hasashe na wasu bata-gari da  masu kishin kasa da kishin gwamnati da mutuncin Gwamnan Jihar Alhaji Abba Kabir Yusuf. .

Gwamnatin Jiha tana sane da tanadin da kundin tsarin mulkin kasar ya tanada na raba madafun iko da ma’auni tsakanin bangaren shari’a, ‘yan majalisa da na zartaswa a matsayin bangarori uku na gwamnati kuma ba za ta taba yin wani abu ko yin wani abu da zai kawo cikas ko kawo cikas ga wannan mai martaba ba. tanadi. Gwamnati tana sane da cewa batun doka ne kawai kuma yana cikin tsarin shari'a kuma ba za ta taba yin katsalandan a kowace hanya don yin tasiri a cikin adalci ba.

Idan dai ba a manta ba gwamnati ta san Murja Kunya ta gurfana a gaban wata Kotun Shari’a da ke Kwanar Hudu a karamar Hukumar Nassarawa bisa zargin ta da yada wasu munanan faifan bidiyo a dandalin sada zumunta inda kotu ta bayar da umarnin tsare ta a gidan  gyaran hali kuma daga ranar Talata, 20 ga Fabrairu, 2023 bayan ta saurari bukatar neman belin ta. Sai dai ya zo ma gwamnati cewa an sake samun wani sabon zarge-zargen da aka yi mata wanda ya sa jami’an tsaro suka fitar da ita domin bincike. Har yanzu dai shari'arta na ci gaba da wanzuwa kuma za ta ci gaba har zuwa matakin karshe da kotu ta yanke.

Don haka ana kira ga jama’a da su yi watsi da zargin da ake yi wa gwamnatin jihar a matsayin ba komai bane illa kokarin bata mata suna da kuma bata sunan ta tare da tabbatar wa al’ummar jihar cewa za ta ci gaba da mutuntawa tare da kiyaye alfarmar abubuwan da aka tanadar a kundin tsarin mulkin tarayyar Najeriya.

NAHCON Ta Gargadi Jama'a Kan Yada Labaran Karya Na Daukar Aiki

Wannan sanarwa ce daga hukumar alhazai ta kasa (NAHCON) na fadakar da alhazai musulmi masu niyyar zuwa aikin Hajji, da masu neman aikin likita ko duk wani mai sha’awa game da yadda ake yada sakonnin bogi dangane da daukar aiki a tawagar likitocin NAHCON.

 

A sanarwar da mataimakiyar daraktar harkokin yada labarai da dab'i ta hukumar, Fatima Sanda Usara ta sanyawa hannu, tace labari ya riski hukumar cewa ana yada bayanan karya ga daidaikun mutane da ke ikirarin daukar ma’aikata na dundundun a NAHCON ko a matsayin mambobin tawagar likitoci da sauran mambobin kwamitin aikin Hajji. A halin yanzu NAHCON ba ta daukar ma’aikata na dundundun, ko wasu ma’aikata a kan haka da duk wani sakon da ke nuni da cewa karya ne.

 

Sahihan tsarin aikace-aikacen tawagar likitocin Hajji ana gudanar da shi ne ta hanyar shafin hukumar na yanar gizo kuma har yanzu tana ci gaba. Hukumar ta bukaci jama’a da su yi watsi da duk wata hanyar sadarwa ta daban, su dogara ne kawai da bayanai daga tashar NAHCON ta hukuma.

 

NAHCON na son jaddada cewa ba za ta taba neman kudi daga kowane mutum a lokacin daukar ma'aikata ba saboda aikace-aikacen kyauta ne. Muna kira ga jama’a da su yi hattara da ‘yan damfara da ke yunkurin cin zarafin mutanen da ba su ji ba gani.

 

Duk da cewa ana kokarin ganowa tare da damke wadanda ke da alhakin yada wadannan sakonni na yaudara, hukumar NAHCON za ta yaba da hadin kan al’umma wajen yin taka tsan-tsan da kuma kai rahoton duk wani abu da ake zargi.

 

Har ila yau, Hukumar na shawartar jama'a da cewa a halin yanzu NAHCON ba ta daukar wani nau'i na jami'ai, kuma duk wani sakon da ke nuna irin wannan daukar aiki karya ne. Ana ci gaba da aiwatar da aikace-aikacen aikace-aikacen tawagar likitocin Hajji kuma za a iya samun damar shiga ta tashar tashar NAHCON ta nigeriahajjcom.gov.ng.

 

 

Shugaba Tinubu Ya Shawarci Gwamnoni Su Yi Da Matakan Da Hukumar Yaki Da Cin Hanci Ta Kano Ta Yi Wajen Magance Tsadar Kayan Abinci

A yau ne shugaban kasa Bola Tinubu tare da mataimakin shugaban kasa Kashim Shettima a fadar gwamnati ya gana da gwamnonin jihohi 36 da kuma ministan babban birnin tarayya Abuja. Taron dai ya cimma matsaya guda domin tinkarar wasu kalubalen da kasar ke fuskanta a halin yanzu, musamman tsadar abinci da rashin tsaro.

A sanarwar da mai bawa Shugaban kasa shawara kan yada labarai da dabaru, Bayo Onanuga ya sanyawa hanu, yace, bayan tattaunawa mai zurfi shugaban kasa da gwamnonin sun amince da yin aiki tare don magance matsalolin da kuma magance matsalolin tattalin arzikin da 'yan kasar ke fuskanta.

Muhimman abubuwan da taron ya kunsa sun hada da:

1. Akan magance matsalar rashin tsaro wanda kuma ke shafar noma da samar da abinci, shugaba Tinubu yayi furuci guda 3.

A. Za a dauki karin jami'an 'yan sanda domin karfafa rundunar.

B. Shugaba Tinubu ya sanar da Gwamnonin cewa Gwamnatin Tarayya za ta hada kai da su da Majalisar Dokoki ta kasa wajen samar da wata hanya da za ta haifar da ‘yan sandan Jihohi maimakon ‘yan banga da ake amfani da su a wasu Jihohin.

C. Shugaban ya bukaci Gwamnonin da su karfafa masu gandun daji tare da ba su makamai domin kare dukkan dajin daga masu aikata laifuka.

Hanyoyin da ‘yan sandan jihohi za su bi da kuma magance matsalolin tsaro da za a ci gaba da tattaunawa a majalisar tattalin arzikin kasa.

2. Akan tsadar kayan abinci: Shugaban ya ba da umarnin cewa gwamnatocin Jihohi da gwamnatin tarayya su hada kai don kara samar da abinci a cikin gida. Shugaban ya ba da shawarar a daina tunanin shigo da abinci da kuma kula da farashin lokacin da ya kamata a karfafa masu samar da abinci na cikin gida su kara samar da abinci.

3. Shugaban ya shawarci Gwamnoni da su yi koyi da jihar Kano kan matakin da ta dauka kan boye kayan abinci don cin riba da ‘yan kasuwar ke yi. Ya umurci Sufeto-Janar na ‘yan sanda, mai baiwa kasa shawara kan harkokin tsaro, ma’aikatar harkokin tsaro ta kasa da su sanya ido kan rumbunan adana kayan abinci a fadin kasar nan tare da daina cin ribar ‘yan kasuwa.

4. Shugaban ya bukaci gwamnonin da su mai da hankali wajen bunkasa kiwon dabbobi a jihohinsu da kuma kara yawan noman noma musamman kaji da kamun kifi.

5. Shugaban ya roki Gwamnoni da su tabbatar da cewa an cire duk wani bashin albashin ma’aikata, da kyautatuwar ma’aikata da suka yi ritaya da kuma ‘yan fansho a matsayin hanyar sanya kudi a hannun jama’a tunda yanzu jihohi suna samun karin kudaden shiga na FAAC duk wata. Ku kashe kudin, kada ku kashe mutane, ya bukaci gwamnonin

6. Shugaba Tinubu ya roki Gwamnoni da su kara samar da guraben guraben guraben guraben guraben guraben guraben guraben ayyukan yi ga matasa a jihohinsu domin ci gaba da gudanar da ayyukansu.

Tsarin Furaminista Ne Ya Fi Dacewa Da Najeriya - Alhaji Aminu Dantata

Shahararren dan kasuwan nan, Alhaji Aminu Dantata, ya ce tsarin shugabancin firaminista da wasu ’yan majalisa suke nema shi ne mafi alheri ga kasar nan.

Dantata, ya bayyana haka ne a lokacin da wasu ’yan majalisar wakilai karkashin jagorancin shugaban marasa rinjaye, Kingsley Chinda suka kai masa ziyarar neman shawara a gidansa da ke Kano a ranar Alhamis.

Aminu Dantata ya ce, “Na gode da wannan ziyara, kuma ina yi wa wannan gagarumin gangami addu’ar samun nasara.

“Tsarin firaminista ne ya fi dacewa da kasar nan saboda babu kashe kudin gudanarwa kaman tsarin shugaban kasa da muke bi.

“Ina fata za ku samu goyon bayan abokan aikinku, kuma ina rokon Allah Ya ba ku basira, Ya kuma yi muku jagora wajen cimma wannan kyakkyawan manufa ta taimakon kasar nan.

Karin bayani na tafe……

(AMINIYA)

Tsadar Kayan Abinci: Hukumar Yaki Da Cin Hanci Ta Kano Za Ta Fara Kama Dukkanin Wadanda Ta Samu Suna Boye Kayan Abinci

Shugaban Hukumar, Barrister Muhuyi Magaji Rimin Gado, ya bayyana hakan ne a ranar Alhamis, yayin da yake yi wa manema labarai jawabi a ofishinsa

Muhuyi Magaji ya ce " ..a dokar jahar Kano, boye kayan abinci haramun ne" don haka zamu dauki matakin da ya dace kan masu aikata hakan.

Shugaban Hukumar ya ci gaba da cewa duk da cewar Gwamna Abba Kabir Yusuf ya gudanar da zama na musammam tare da manyan 'yan kasuwa, Amma yace hakan na zai hana ofishinsa nasa yin abun da ya dace ba, kasancewar daman hukumar na karkashin Ofishin Gwamnan ne.

"Mun yi wani aiki a baya wanda al'uma suka ji dadin shi, don haka mun karbi kiraye - kiraye ta hanyoyin sadarwa, wasu sun tako kafa da kafa su kira su ce wai abubuwan da muka yi a baya me yasa yanzu ba ma yi, to shi ne na ja hankali cewa kowanne abu ya na zuwa ne da nasa matsalar, wancan lokacin matsalar ta faru ne lokacin zaman gida sanadiyyar cutar Coronation.."

Batista Muhuyi ya kara da cewa wancan yanayi ya haifar da tashin farashin kayan abinci, wanda hakan ta sanya Hukumar ta yi aikinta har Allah ya sa farashin kayan ya sauka

Yace nan ba da jimawa ba Jami'an hukumar zasu fara aikin kai sumame zuwa dukkanin wuraren da ake zargin an boye kayan domin kwace ta hanyar amfani da dokar da ta kafa hukumar

Don haka Muhuyi yayi amfani da taron wajen yin kira ga daukacin jama'ar Jahar Kano, su ci gaba da bawa Hukumar hadin kai kamar yadda suka yi a baya domin cimma burin da aka sanya a gaba

Ya kuma yi kira ga masu hannu da shuni da 'yan kasuwa, su taimaka wajen rage wannan halin matsi da al'uma ke ciki inda ya Jaddada cewa ita ma hukumar za ta nata bangaren don shawo kan lamarin baki dayansa

Daga nan sai Barista Muhuyi ya yi fatan cewar wannan yunkuri na hukumar zai magance matsalar ba wai a Kano ba, har ma da sauran sassan kasar nan baki daya 

Jahar Kano Za Ta Hada Gwiwa Da Canada A Fannonin Bunkasa Lafiya, Ilimi, Noma.

Gwamnatin jihar Kano ta sake bayyana kudurinta na hada gwiwa da kasar Canada a fannonin kiwon lafiya, ilimi, noma, da sauran fannonin ayyukan dan adam domin amfanin bangarorin biyu.

Alhaji Abba Kabir Yusuf ya bayyana haka a lokacin da ya karbi bakuncin jakadan kasar Canada a Najeriya, mai girma James Christoff wanda ya kai masa ziyara a ofishinsa da ke gidan gwamnatin Kano a yau.

Alhaji Abba Kabir Yusuf ya yi tsokaci kan kyakkyawar alakar da ke tsakanin Kano da gwamnatin Canada a fannonin ilimi, noma, kimiyya da fasaha da dai sauransu.

A cikin wata sanarwa da Sanusi Bature Dawakin Tofa ya fitar, mai magana da yawun gwamnan ya ce, dangantakar dake tsakanin kasashen biyu na da manufar samun moriyar juna, kuma Kano za ta ci gaba da samar da duk wani yanayi da ya dace domin hadin gwiwar yin aiki.

Gwamnan ya kuma nemi taimako a fannonin sauyin yanayi, ban ruwa na zamani da sake farfado da shirin bayar da tallafin karatu ga ‘yan asalin Kano da aka yi a farkon shekarun 80s.

Ya yi amfani da wannan dama wajen lissafo wasu daga cikin nasarorin da gwamnatinsa ta samu wajen bunkasa kiwon lafiya da suka hada da; Ayyukan kula da lafiyar mata da yara kyauta, samar da kayan aikin likita da sabunta cibiyoyin kiwon lafiya a fadin kananan hukumomi 44 domin isar da ayyuka masu inganci da inganci.

Sauran su ne, wayar da kan jama’a ta hanyar likitanci don biyan bukatun jinya na mazauna karkara da taka tsantsan wajen kula da asusun gwamnati don gudanar da shugabanci na gari da ci gaban zamantakewa da tattalin arzikin jihar.

Tun da farko, Jakadan kasar Canada a Najeriya, mai girma James Christoff, ya ce ya ziyarci gwamnan ne domin tattaunawa da shi da sauran masu ruwa da tsaki a kan batutuwan da suka shafi ci gaban da za su iya hade kan bangarorin hadin gwiwa tsakanin gwamnatocin Canada da na Kano.

Ambasada James Christoff ya kara da cewa wani bangare na ayyukansa a Kano shine tantance aikin da gwamnatin Canada ke yi a jihar na dala miliyan 15.7 kan karfafa mata a fannin noma.

Tsadar Rayuwa: Gwamna Abba Kabir Yusuf Ya Gana Da 'Yan Kasuwar Kano

Gwamnan jihar Kano Alhaji Abba Kabir Yusuf ya roki ‘yan kasuwa da su nuna tausayi da jin kai ga al’ummar jihar.

Gwamnan ya yi wannan roko ne a wata tattaunawa da ‘yan kasuwar jihar, da nufin samar da hanyoyin magance hauhawar farashin kayayyaki.

A cikin sanarwar da Darakta yada labarai da hulda da jama'a na Gwamna, Sunusi Bature Dawakin Tofa ya sanyawa hannu, yace Yusuf ya nuna matukar damuwarsa kan halin da al’ummar kasar ke ciki sakamakon hauhawar farashin kayayyaki da ake ci gaba da yi, inda ya ce da yawa ba sa iya cin abinci sau uku a rana.

Ya koka da cewa za a iya rage tsadar kayan masarufi, da tsarin tsarin mulki ya yi tasiri, idan har ’yan kasuwa suka kiyaye dabi’u da dabi’u, yana mai jaddada bukatar hada karfi da karfe don shawo kan lamarin.

Duk da hauhawar farashin Dala, gwamnan ya yi imanin cewa matakan gyara za su iya saukaka lamarin sosai.

Gwamna Yusuf ya jaddada alhakin da ya rataya a wuyan jihar na ganin jama’a sun ji dadin zama tare da bayyana kudirinsa na fahimtar kalubalen da talakawa ke fuskanta.

 Ya jagoranci wani cikakken bincike na kasuwa game da kayayyaki na yau da kullun, yana nuna hauhawar hauhawar farashin kayayyaki, kuma ya kuduri aniyar magance matsalar ta hanyar hadin gwiwa.

Bugu da kari, gwamnan ya yi alkawarin kafa wani babban taron tuntuba na ‘yan kasuwa, wanda zai rika yin taro akai-akai tare da jami’an gwamnati don yaki da salon mulkin kama-karya da samar da ingantaccen yanayin kasuwanci.

Ya kuma ba da shawarar aiwatar da tsarin daidaita farashi don daidaita hauhawar farashin kayayyaki da kuma samar da agaji ga jama'a.

Bugu da kari, Gwamna Yusuf ya bayyana tsare-tsaren bullo da ingantaccen tsarin samar da kudaden shiga domin biyan bukatun tsarin mulki da kuma hana tauye kudaden shiga.

Ya kuma bukaci shugabannin ‘yan kasuwa na ‘yan asalin kasar da su kara kaimi wajen gudanar da ayyukansu na zamantakewar jama’a zuwa jiharsu ta asali, tare da jaddada muhimmancin saka hannun jari a yankunansu.

A yayin zaman tattaunawa, wasu shugabannin ‘yan kasuwa sun danganta hauhawar farashin kayayyaki da abubuwa kamar hauhawar farashin Dala, farashin samar da wutar lantarki, rashin dogaro da wutar lantarki ga masana’antun cikin gida, da kuma rufe iyakokin.

Sun bukaci Gwamnan da ya nemi Gwamnatin Tarayya ta shiga tsakani don daidaita farashin canji, tare da jaddada illar hauhawar farashin kayayyaki ga masu saye da kuma ‘yan kasuwa.

Hukumar Alhazai Ta Kano Ta Sanar Da Kudin Aikin Hajjin Bana

A bisa umarnin Hukumar Alhazai ta Najeriya dangane da cikakken shirin aikin Hajjin bana, Darakta-Janar na Hukumar Jin Dadin Alhazai ta Jihar Kano, Alh Laminu Rabi’u Danbappa, a hukumance ya ayyana kudin Hajji na bana 

Hakan na kunshe ne cikin sanarwar da Jami'in hulda da jama'a na hukumar, Sulaiman Abdullahi Dederi ya fitar, inda Darakta janar din ya ayyana Naira miliyan 4.699 a matsayin kudin kujerar aikin Hajin na wannan Shekarar.

Wannan sanarwar ta biyo bayan shawarar da hukumar alhazai ta kasa ta yanke a wannan makon.

Alhaji Laminu Rabi’u Danbappa ya jaddada samun kujerun aikin Hajji domin saye, yana mai kira ga maniyyata da su yi amfani da wannan damar.

Ya nanata cewa za’a cika kudin aikin Hajji na karshe daga ranar 3 ga Fabrairu, 2024, zuwa 12 ga Fabrairu, 2024, tare da karfafa wa al’ummar Musulmin da suka yarda kuma suka yi rajista don faranta wa kansu amfani da wannan damar.

Bugu da kari, Danbappa yayi kira ga wadanda suka yi ajiya N4. 5m da za su fito da gaske don cika N199,000 yayin da wadanda aka ajiye kudaden ajiya na tsawon shekaru a jere suma su gaggauta zuwa domin su kai ga kayyade farashin Naira miliyan 4.699.

Ya kuma nuna jin dadinsa da kokarin gwamnatin jihar Kano musamman karkashin jagorancin Gwamna Alhaji Abba Kabir Yusif wajen gyara sansanin Alhazai da sauran kayayyakin jin dadinsu da ta samar.

Hanyoyi huɗu da Facebook ya sauya duniya

 

Dubi hoton da ke sama. Wannan shi ne yadda Facebook, ko kuma The Facebook kamar yadda aka sani a lokacin, ya ke lokacin da Mark Zuckerberg da wasu aminansa suka ƙaddamar da shi daga matsuguninsu na dalibai shekara 20 da suka gabata.

Tun daga wannan lokacin, shahararren shafin sada zumuntar na duniya ya sake fasali da yawa.

Amma manufarsa ba ta sauya ba: haɗa mutane a Intanet. Da Kuma samun maƙudan kuɗade daga talla.

Yayin da dandalin ke cika shekara 20, ga hanyoyi huɗu da Facebook ya canza duniya.

TALLA

1. Facebook ya canza harkar sada zumunta

Sauran shafukan sada zumunta, irin su MySpace, sun fara aiki kafin Facebook - amma nan take shafin Mark Zuckerberg ya tashi bayan an ƙaddamar da shi a 2004, wanda ke tabbatar da yadda dandali irin wannan zai iya ɗaukan hankali cikin sauri.

ASALIN HOTON,MYSPACE

Bayanan hoto,

Tom shine abokin kowa na farko akan MySpace, wanda Tom Anderson ya ƙaddamar shekara guda kafin Facebook

A cikin ƙasa da shekara ɗaya masu amfani da shi sun kai miliyan daya, kuma a cikin shekara huɗu ya wuce MySpace - sakamakon fitar da sabbin abubuwa kamar 'tagging' mutane a hotuna.

Fita yawo da kyamarar zamani, sannan 'tagging' abokanka a cikin hotuna da yawa ya zama babban jigon rayuwar samari a ƙarshen shekarun 1990.

Ya zuwa shekarar 2012, masu amfani da shafin sun wuce biliyan daya kowanne wata, kuma, baya ga ɗan tuntuɓen da aka samu a ƙarshen shekarar 2021 - lokacin da masu amfani da shafin na yau-da-kullum suka ragu a karon farko zuwa biliyan 1.92, dandalin ya ci gaba da bunƙasa.

Ta hanyar faɗaɗa zuwa ƙasashen da ke da matsalar sadarwa da kuma ba da intanet kyauta, kamfanin ya ci gaba da riƙe tare da haɓaka yawan masu amfani da shafin Facebook. A ƙarshen 2023, Facebook ya ba da rahoton cewa masu amfani da shafin sun kai biliyan biyu a kullum.

Maganar gaskiya, Facebook ba shi da farin jini a tsakanin matasa kamar yadda ya ke a baya. Duk da haka, ya kasance mafi shaharar hanyar sadarwar zamantakewa a duniya, kuma ya haifar da sabon zamani na ayyukan zamantakewa a Intanet.

Wasu suna ganin Facebook da abokan hamayyarsa a matsayin abubuwan da ke ƙarfafa zamantakewa, wasu kuma suna ganin su a matsayin masu ruruta halayen lalata.

2. Facebook ya rage yadda mutane ke ɓoye sirrinsu

Facebook ya nuna yadda tattara bayanan abubuwan da muke so da waɗanda ba mu so ya zama abu mai matuƙar riba.

ASALIN HOTON,FACEBOOK

A kwanakin nan, kamfanin da ya mallaki Facebook, Meta, wani katafaren kamfanin talla ne wanda, tare da ire-irensu Google, ke ɗaukar kaso mafi tsoka na kudin talla a duniya.

Meta ya bayar da rahoton kusan dala biliyan 34 na kuɗaɗen shiga a cikin a tsakiyar 2023, musamman daga bai wa masu talla ayyukan talla da ke harin masu amfani da shafin kai-tsaye; An bayyana cewa an samu riba ta kudi dalar Amurka biliyan 11.5.

Sai dai kuma Facebook ya nuna inda tarin bayanai zai iya tabarbarewa.

An ci tarar Meta sau da yawa saboda kuskuren sarrafa bayanan sirri.

Al’amarin da ya fi fitowa fili shi ne badaƙalar Cambridge Analytica a shekarar 2014, wanda ya kai ga Facebook ya biya dala miliyan 725 don sasanta shari’a saboda wani gagarumin satar bayanai da ya gudana.

A cikin 2022, Facebook ya kuma biya tarayyar Turai tarar Yuro miliyan 265 saboda damar da ya bayar na fitar da bayanan sirri daga shafin.

Kuma a shekarar da ta gabata, Hukumar Kare Bayanai ta Ireland ta ci kamfanin tarar Yuro biliyan 1.2, saboda sauya wurin bayanan masu amfani da shafin a ƙasashen Turai zuwa wurin da ya zarce zarafinsu. A halin yanzu dai Facebook na ɗaukaka ƙara kan tarar.

3. Facebook ya shigo da harkar siyasa intanet

Ta hanyar bayar da tallace-tallace zuwa masu amfani kai-tsaye, Facebook ya zama babban dandalin yaƙin neman zaɓe a duniya.

ASALIN HOTON,REUTERS

Misali, a cikin watanni biyar gabanin zaɓen shugaban ƙasar Amurka na shekarar 2020, tawagar shugaba mai ci a lokacin Donald Trump ta kashe sama da dala miliyan 40 wajen tallace-tallace a Facebook, kamar yadda binciken Statista ya nuna.

Facebook ya kasance yana da hannu wajen sauya siyasar can ƙasa- ta hanyar bayar da dama ga ƙungiyoyin masu amfani da dandalin su taru, su gudanar da yakin neman zaɓe da kuma tsara ayyuka.

Rahotanni sun ce Facebook da Twitter sun taka muhimmiyar rawa a lokacin juyin-juya-halin ƙasashe Larabawa wajen taimakawa lokacin shirya zanga-zanga da yaɗa labaran abubuwan da ke faruwa a ƙasa.

An soki amfani da ake yi da Facebook domin gudanar da harkokin siyasa saboda irin abubuwan da kan iya biyo baya, ciki har da tasirin da ya ke da shi kan haƙƙin bil'adama. A cikin 2018, Facebook ya amince da rahoton Majalisar Dinkin Duniya wanda ya ce ya gaza hana mutanen da ke amfani da dandalin wajen "rura wutar tashe-tashen hankula" kan 'yan Rohingya a Myanmar.

4. Facebook ya ƙara wa Meta ƙarfi.

Da babbar nasarar da Facebook ya samu, Mark Zuckerberg ya gina dandalin sada zumunta da kuma daular fasaha wadda ba a taba ganin irin ta ba ta fuskar yawan masu amfani da kuma tasiri.

ASALIN HOTON,REUTERS

Kamfanoni masu tasowa, da suka haɗa da WhatsApp da Instagram da Oculus, duk an saye su ne a ƙarƙashin inuwar kamfanin Facebook, wanda ya canza suna zuwa Meta a cikin 2021.

Meta yanzu ya ce fiye da mutane biliyan uku suna amfani da aƙalla ɗaya daga cikin manhajojinsa a kowace rana.

Kuma lokacin da ya kasa siyan abokan hamayyarsa, ana zargin Meta da kwaikwayarsu - domin ya ci gaba da mamaye ko ina.

Siffar Labaru masu ɓacewa a Facebook da Instagram yayi kama da wani mahimmin fasalin da aka samu a Snapchat; Instagram Reels shi ne amsar kamfanin ga ƙalubalen da manhajar TikTok na raba bidiyo ya haifar; Kuma Threads shi ne ƙoƙarin Meta na kwaikwayon X, wanda aka fi sani da Twitter.

Dabarun sun zama mafi mahimmanci fiye da kowane lokaci, sakamakon ƙaruwar gasa da kuma ƙarin matsin lamba daga hukumomi masu sanya ido.

A cikin 2022, an tilasta wa Meta ya siyar da Giphy mai yin GIF duk da cewa zai yi hasara, saboda fargabar wuce gona da iri a sakamkon mamaye kasuwa.

Shekara 20 masu zuwa?

Ci gaban da Facebook ke samu na nuni da ƙoƙarin da Mark Zuckerberg ke yi na tabbatar da tasirin shafin.

Amma kiyaye kambinsa a matsayin mashahurin dandalin sada zumunta zai zama babban ƙalubale a cikin shekaru 20 masu zuwa.

Meta yanzu yana matuƙar yunƙuri don gina kasuwancinsa wurin haɗa ƙirƙirarriyar duniya ta Metaverse, wadda ake iya cewa ya sha gaban manyan abokan hamayyarsa kamar Apple.

Ƙirƙirarriyar basir ta AI shi ma abu ne da Meta ya mayar da hankali a kansa.

Don haka, yayin da kamfanin ya ci gaba da nisa daga tushen sa na Facebook, zai bayar da sha'awa a ga abin da zai faru a nan gaba da wannan shahararriyar manhajar.

(bbc hausa)

Rikicin ECOWAS Na Iya Illata Nijeriya — Masana

 Ficewar Nijar ya fi janyo damuwa musamman ga ’yan Nijeriya wadanda suke da al’adu da harshe da addini kusan daya.

Alamu na nuna cewa Nijeriya na iya tafka asara idan aka kwatanta da sauran kasashe 12 na Kungiyar Tattalin Arziki ta Kasashen Afirka ta Yamma (ECOWAS) ta fannin tsaro da tattalin arziki sakamakon ficewar kasashen Mali da Burkina Faso da Nijar daga kungiyar, kamar yadda wasu masana da wasu daga cikin al’ummomin da ke a kan iyakar kasar suka shaida wa Aminiya.

Sai dai wasu masana sun musanta cewa ficewar kasashen uku zai yi illa ga harkokin kasuwanci da tattalin arziki da zuba jari wanda hakan ka iya illata dokar kasuwanci ta Afirka (AfCFTA).

An samar da Dokar AfCFTA ce a matsayin wata hanya ta kasuwancin bai-daya a Afirka domin bunkasa ayyukan kasuwanci a nahiyar.

Idan ba a manta ba, sojojin da suka yi juyin mulki a kasashen uku, a ranar Lahadin makon jiya sun fitar da sanarwar ficewa daga Kungiyar ECOWAS.

Wannan ya biyo bayan takunkumin da kungiyar ta sa wa kasashen uku ne bayan hambarar da shugabannin dimokuradiya a kasashensu.

An dakatar da kasar Mali daga Kungiyar ECOWAS a shekarar 2021 bayan juyin mulki biyu da suka yi. Burkina Faso kuwa a shekarar 2022 ce aka dakatar da ita, sannan sai Nijar a shekarar 2023.

Duk da cewa dokar Kungiyar ECOWAS ta nuna dan kungiyar zai iya ficewa ce kawai bayan wa’adin shekara guda, amma wadanda suka tattauna da wakilanmu sun nuna al’amura ba sa daidaita masu ba tun a bara kuma suna ganin hukuncin da kasashen uku suka yanke zai kara ta’azzara lamarin ne maimakon saukaka musu.

Ba kamar abin da ya faro da Mali da Burkina Faso ba, dakatar da Nijar ya fi janyo damuwa musamman ga ’yan Nijeriya da kuma ’yan Nijar din wadanda suke da al’adu da harshe da addini kusan daya.

Al’ummomin kasashen Nijar da Nijeriya na auratayya da gudanar da kasuwanci tare, sannan kuma suna fuskantar kusan matsaloli irin daya a matakan kananan hukumomi da jihohi da kasa-da-kasa.                                                                                                                          

Iyakar Nijeriya da Nijar na da fadin kilomita 999, kuma ta shafi jihohin Sakkwato da Kebbi da Jigawa da Yobe da Borno.

Babu wata rata mai yawa da ya raba kasashen a jihohin bakwai wanda hakan ya sa kasashen ke cudanya da juna cikin sauki.

Baya ga wasu ’yan takardun da ake cikewa, al’ummomin kasashen biyu ba sa bukatar biza wajen tsallakawa kasashen domin gudanar da kasuwancinsu ko mu’amalarsu ta yau da kullum.

Amma da aka sanya wa Nijar takunkumi a shekarar 2023 tare da sanya musu ido sun ji a jikinsu domin kowa hakan ya sa an rufe dukkan iyakokin kasashen biyu.

Matakain dai ya janyo karancin kayan abinci da bukatun yau da kullum a yankunan kan iyakan. Kasar ta Nijar ta dogara ce matuka daga kayan abinci da na gine-gine daga Nijeriya.

Ita kuwa Nijeriya tana dogara ce daga dabbobin da ake shigowa da su daga Nijar da suka hada da rakuma da tumaki da awaki da kuma dabino da sauransu.

Juyin mulkin soja da aka yi a Nijar da kuma matakan da Kungiyar ECOWAS ta dauka wanda Nijeriya ke shugabanta ya shafi hadin gwiwa wajen yaki da ta’adanci da kasashen biyu ke yi a kan iyakokinsu a Arewaci da Kudancin kasashen kamar yadda jami’an tsaron da ke aiki a kan iyakar Tafkin Chadi suka tabbatar.

A watan Nuwamba 2023 Aminiya ta ruwaito irin gibin da aka samu sakamakon wannan takaddama a tsakanin kasashen biyu wanda hakan ya janyo karuwar hare-haren a Tafkin Chadi.

Wasu wurare a kan iyakokin kasashen biyu musamman ta yankin Gaidam a Yobe da Malam Fatori da Damasak a Jihar Borno suna fuskantar karuwar hare-haren ’yan ta’adda.

A cewar majiyoyinmu a Gaidam, kasar Nijar ta janye sojojinta daga iyakar kasar ta Gaidam wanda ya janyo karuwar hare-haren.

’Yan gudun hijirarmu na cikin kaka-ni-ka-yi — Gwamnatin Borno

Shugaban Kungiyar Dattawan Jihar Borno Dokta Bulama Mali Gubio ya ce idan aka yi la’akari da kawancen da ke tsakanin kasashen biyu, janyewar Nijar daga ECOWAS zai yi illa ga harkokin kasuwanci a Nijeriya da kuma ’yan gudun hijirar Nijeriya da ke Nijar.

“Muna magana ce a kan kasuwancin da ke gudanar a kan iyakokin kasashen biyu ba ’yan fasa kwauri ba.

“Yanzu mutanenmu dole sai sun nemi biza kafin tsallakawa cikin Nijar. Yanzu babu maganar shiga yadda aka ga dama da kayayyakin abinci,” in ji shi.

Ya yi kira ga ’yan Nijeriya da ke a kan iyakokin Nijar da su goyi bayan matakin da Shugaban Kasa Bola Ahmed Tinubu zai dauka da kuma kungiyar ta ECOWAS wajen yin amfani da tattaunawa domin magance matsalar.

“Ko babu komai ’yan Arewa su yi abin da za su iya yi domin tabbatar da an kare kasancewarsu da aka kulla shekaru masu yawan gaske.

“Sarakunanmu da malamanmu da da tsofaffin shugabannin kasashen da kuma ’yan kasuwarmu duk sun yi kokarinsu wajen tabbatar da an samu zaman lafiya, amma sojojin sun ki ta hanyar ci gaba da rike mulki duk kuwa da talakawan ba sa so,” in ji shi.

Haka kuma wata majiyarmu a cikin jami’an tsaro a kan iyakar Abadam wanda gari ne da ke kan iyakar kasashen biyu inda dubban ’yan Nijeriya ke gudun hijira a Diffa, Nijar ta ce an fara samun masu komawa gida da yawa.

“’Yan gudun hijira ’yan Nijeriya da ke dawowa daga Diffa da wasu yankuna na Nijar akwai damuwa.

“Yawancin lokuta muna tura su ne zuwa sansanin ’yan gudun hijira da ke Monguno.

“Yanzu haka sansanin a cike yake makil wasu ba su da wurin kwanciya sannan babu isasshen abinci ga wadanda ke sansanin,” in ji majiyar.

Abdullahi Ibrahim wanda lauya ne kuma mai kare haƙƙin mutane a Maiduguri ya ce a yayin da Nijar ta dogara da Nijeriya a fannin tattalin arziki ita ma Nijeriya ta dogara da Nijar ta fannin yaki da ’yan ta’adda musamman Boko Haram.

“Mutane a Malam Fatori suna shiga Maine Soroa a Nijar domin neman magani. Suna kuma sayen kayan bukatun yau da kullum kamar ruwan sha da kayan abinci saboda ya fi sauki da su zo Maiduguri ko Mongono,” in ji shi.

Wani jami’in tsaro da ke aiki a Arewa maso Gabas wanda ba ya so a ambaci sunansa ya ce, “Muna bukatar goyon bayan Nijar domin kawar da ’yan ta’adda musamman a Abdam da Kukawa da Marte da Tunbus a yankin Tafkin Chadi,” in ji shi.

Ya ce, “ISWAP ana ganinsu a yankin Gashegar da Arkubma da Shilay inda suke tsayawa domin kai hare-harensu da kuma karbar haraji a wajen al’ummomin yankin.

“Ko a kwanakin nan ISWAP sun fito da motoci biyu da babura shida inda suka kwana a kauyen Late da safe suka dan yi zagaye a cikin garin a kusa da Kareto da Laye.

“Yawancin ’yan kungiyar ISWAP sun fito ne daga yankin Gaidam. Wannan yankin na karkashin Karamar Hukumar Mobbar ce,” in ji shi.

Matakin zai kara jefa mu cikin wahala — Mazauna Yankunan Katsina

Da suke bayani a kan lamarin da ke faruwa a kan iyakokin kasashen biyu, Shugaban Kungiyar Al’ummar Jibiya, Alhaji Hide Dahiru ya ce al’amuran kasuwanci suna cikin wani yanayi a yankin, inda ya ce ficewar kasahen uku za ta kara ta’azara lamarin a yankin.

“Akwai dokokin kan iyakokin kasashen da cike da shigi da fice domin gudanar da kasuwanci.

“Yanzu da wadannan kasashen suka fice daga ECOWAS hakan ya nuna ke nan wadannan dokoki ba za su yi amfani ba sababbi za a fito da su.

“Kamar yadda ka sani akwai kayayyaki irin su hatsi da dabino da ake samu daga Nijar da ba a biya musu haraji.

“Idan wannan mataki ya jima ya zama ke nan wadannan kayayyaki za a sanya su cikin wadanda ake safararsu ke nan,” in ji shi.

Wani masanin tsaro Muhammad Nasir Abdullahi ya ce akwai hadin gwiwa a tsakanin Nijar da Nijeriya wajen yaki da ta’adanci a kan iyakokin kasashen biyu, inda ya ce idan aka tsinke shi lamarin zai lalace.

Dangane da zamantakewa kuwa ya ce akwai mu’amala sosai a tsakanin mazauna iyakar kasashen biyu daga auratayya wanda kuma tsaurara matakan zai iya shafar wannan mu’amala ta iyalai.

Hadin kan kasashen na cikin barazana — Farfesa

A cewar Farfesa Tanko Baba masanin siyasa a Jam’iar Usman Dan Fodiyo da ke Sakkwato, matakin zai fi illa wa Nijeriya.

“Nijeriya ce a kan gaba wajen batun ECOWAS. Nijeriya ce ta fi yawan jama’a a cikin kasashen 15.

Kasuwancin Arewacin Nijeriya har cikin Nijar da Mali da Burkina Faso, ke nan kasuwancin da ke tsakanin wadannan kasashe uku zai lalace.

“Ina son ka sani cewa tattalin arzikin Nijeriya a fannin kasuwancin dabbobi kusan kaso 69 zuwa 79 na dabbobin da ke shigowa Nijeriya daga Nijar ne.

“Wasu ma ba daga Nijar kadai suke ba wasu daga Senegal ne a kullum. A yanzu ke nan za a samu nakasu a fannin.

“Bayan matsalar tsaro da muke fama da ita a yankin Arewa. A tarihi Nijeriya ba ta da makwabciya da ke biyayya gare ta kamar Nijar.

“Yanzu ke nan Nijeriya na iya fuskantar barazanar matsalar tsaro a yankin.

“Yanzu Nijar ta fice kuma ’yan ta’addar nan da barayin shanu duk suna da asali da irin wadannan kasashe irin su Mali da Burkina Faso da Nijar,” in ji shi.

Dokta Bashir wanda shi ma masanin tattalin arziki ne a Jami’ar Usman Dan Fodiyo ya ce kasuwanci a tsakanin Nijar da Mali na da girma.

“Idan ka je kan iyakar kasashen nan ka ga irin kasuwancin da ke faruwa a can za ka fahimci cewa mutane da yawa sun dogara da wadannan kasashe wajen kasuwancinsu, ficewar kasashe uku ba karamar matsala ba ce,” in ji shi.

Ya ce kuɗaɗen da ke shigowa a dalilin kasuwanci a tsakanin Nijar da Nijeriya ya kai Dalar Amurka biliyan daya a bara.

(AMINIYA)