An faɗa mana ƙarasa ayyukan da wasu suka faro babbar nasara ce - Zaɓaɓɓun gwamnoni

 

An faɗa wa zaɓaɓɓun gwamnonin da za a rantsar ranar 29 ga watan Mayu a Najeriya, cewa a cikin nasarar shugabanci, akwai ƙarasa ayyukan da magabatansu, suka faro.

Matakin zai taimaka wajen tabbatar ci gaban ƙasa da alkinta dukiyar al'umma da rage kashe kuɗi wajen gudanar da harkokin mulki a matakan jihohi.

Wannan jan hankalin, na cikin ɗumbin bayanai da shawarwari da aka gabatar wa zaɓaɓɓun gwamnonin Najeriya, yayin wani taron sanin makamar aiki da aka shirya musu a babban birnin ƙasar, Abuja.

Manufar taron na kwana uku, ita ce shirya gwamnonin masu jiran gado da dabaru da hikimomin shugabanci kafin a rantsar da su nan da kwana 12.

Ƙungiyar gwamnoni ta Najeriya ce ta shirya taron a Abuja, inda ta gayyato ƙwararru a fannoni daban-daban game da sanin dabarun shugabanci a ciki da wajen ƙasar domin bunƙasa ƙwarewar sabbin gwamnonin.

Jiga-jigan 'yan siyasa kamar Simon Lalong na jihar Filato da Nasiru El-rufa'i da su Kayode Fayemi sun ja hankalin zaɓaɓɓun gwamnonin da za su hau karagar mulkin jihohi su fifita muradan al'umma a kan bambancin siyasa da ta aƙida.

Haka zalika, an ja hankalin sababbin gwamnonin kada su yi ƙasa a gwiwa wajen koyon dabaru da salon ayyukan raya ƙasa daga wasu jihohi, don hanzarta ci gaban jihohinsu.

Ɗaya daga cikin mahalarta taron, zaɓaɓɓen gwamnan jihar Sokoto, Alhaji Ahmed Aliyu ya ce horon sanin makamar aikin, ba shakka zai taimaka wajen inganta gudanar da harkokin mulki a jihohi da zarar sun fara aiki.

Ya ce "kusan in ce mun koma aji. Don aji ne ake shiga tun bakin ƙarfe 9 na safe zuwa 9:30, wata ran a kai ƙarfe 4 ko 5 na yamma".

A cewar Ahmed Aliyu, duk da yake ya yi mataimakin gwamna tsawon shekara huɗu, kuma ya sha gudanar da ayyukan da gwamna ke yi, amma ya koyi sabbin dabaru da bai taɓa samu ba a baya.

"Musamman an nuna mana muhimmancin ƙarin hanyoyin samun kuɗin shiga a jihohinmu.

Kuma an ja kunnenmu game da buƙatar kammala ayyukan da gwamnoni masu barin gado suka faro, saboda da kuɗin jihohinmu ake yinsu", in ji zaɓaɓɓen gwamnan na Sokoto.

A ranar 29 ga watan Mayun nan ne, za a rantsar da su, bayan zaɓen gwamnoni a ranar 18 ga watan Maris.

ASALIN HOTON,BIODUN OYEBANJI/FACEBOOK

Zaɓaɓɓun gwamnonin za su jagoranci jihohinsu ne tsawon shekara huɗu mai zuwa.

Taken horon “Shugabanci Don Ganin Tasiri: Gina Matakan Mulki a Ƙasa” na da burin ƙarfafa gwiwar sabbin gwamnonin wajen lalubo mafita ga matsalolin da za su fuskanta.

A cewar ƙungiyar gwamnonin ƙasar (NGF) wata manufar taron ita ce faɗakar da sabbin gwamnonin irin girman nauyin da zai rataya a wuyansu na amanar talakawa da kuma hanyar da ta fi dacewa su bi wajen sauke wannan nauyin.

Daraktan watsa labarai na ƙungiyar ta NGF, Abdurrazak Barkindo ya ce da ma an saba gudanar da taron don sanar da zaɓaɓɓun gwamnoni da waɗanda suka ci zaɓe wa'adi na biyu game da wahalhalun rayuwa da mutanensu ke ciki da kuma hanyoyin da za su tunkari matsalolin.

ASALIN HOTON,GOV AA SULE/FACEBOOK

Abdurrazaƙ Barkinɗo ya ce yayin taron ana tafka muhawara da gabatar da maƙaloli da kuma musayar ra'ayoyi da gogayya da wasu fitattun shugabanni da suka yi mulki.

A cewarsa, ƙungiyar ta gayyato ƙwararru daga cikin Najeriya waɗanda suka haɗar da tsoffin gwamnoni da wasu ƙwararru da masana daga ƙasashe kamar Kenya da Amurka da sauransu.

ASALIN HOTON,SENATOR UBA SANI/FACEBOOK

ASALIN HOTON,SENATOR UBA SANI/FACEBOOK

Bayanan hoto,

Sanata Uba Sani, zaɓaɓɓen gwamnan jihar Kaduna shi ma yana halartar taron sanin makamar

Ko da yake, galibi wannan horon ya karkata ne kan yadda za a haɓɓaka tattalin arziƙi da kyautata shugabanci a matakin jihohi, akwai matsaloli da dama shimfiɗe a ƙasa cikin jihohin da sabbin gwamnonin za su karɓi ragamarsu nan da 'yan kwanaki.

Kamar dai na rashin tsaro da kantar talauci da rashin aikin yi da dimbin bashi da kuma rashin biyan hakkokin ma’aikata masu ci da wadanda suka yi ritaya da dai sauransu.

ASALIN HOTON,ZAYYANU ZAKARIYA GUSAU/FACEBOOK

Bayanan hoto,

Zaɓaɓɓen gwamnan jihar Zamfara Dauda Lawal Dare da Gwamnan jihar Yobe Mai Mala Buni

BBC

Lokaci ya yi da za ku cika alkawuran yakin neman zabenku – Buhari ga zababbun gwamnoni

Shugaban kasa Muhammadu Buhari ya yi kira ga sabbin gwamnonin da aka zaba a kasar nan da su cika alkawuran da suka yi wa al’ummar kasar yayin yakin neman zabe idan sun karbi mulki.

Buhari ya ba da shawarar ne a cikin jawabinsa, wanda shugaban ma’aikatan fadar shugaban kasa Farfesa Ibrahim Gambari ya gabatar a Abuja ranar Litinin a wurin taron kaddamar da gwamnoni, wanda kungiyar gwamnonin Najeriya (NGF) ta shirya.

“A watan Maris na 2023, Najeriya ta karfafa tare da karfafa tsarin dimokuradiyyar ta tare da babban zabe wanda aka gudanar da zaben sabon shugaban kasa da kuma sabbin gwamnoni 18 da aka zaba/ masu shigowa.

“Na yi farin cikin lura da cewa dimokuradiyya tana nan a raye, tana nan kuma tana ci gaba a Najeriya.

"Yayin da zabe ya kare, lokaci ya yi da za mu cika alkawuran da muka yi a lokacin yakin neman zabe," in ji shi.

Buhari ya ce nan da ranar 29 ga watan Mayu za a yi kira ga gwamnonin da aka zaba su tafiyar da al’amuran Jihohinsu na tsawon shekaru hudu masu zuwa tare da zama kwakkwaran alhakin kula da jihohin a matsayin kamfani.

Ya bukace su da su dauki nauyin da ya rataya a wuyansu da kusan alhakin tabbatar da amanar da masu zabe suka ba su ko kuma a zabe su bayan shekaru hudu.

“Tsawon mukami tsari ne na tsarin mulki wanda dole ne mu bi shi da himma, bisa la’akari da amanar da wadanda suka zabe ku mukamai suka ba ku.

“Wani al’amari mai ban sha’awa da muka gani a zaben da ya gabata shi ne cewa masu zabe na kara sanin kansu, kuma mutane suna kara samun wayewa

“Duk wani jami’in gwamnati da ya kasa cika burin jama’a ko kuma ya cika alkawuran yakin neman zabensa, to za a zabe shi a zabe mai zuwa.

“Wannan shi ne abin da dimokuradiyya ke nufi. Isar da ko a nuna kofa."

Buhari ya umarci kungiyar gwamnonin Arewa da ta inganta kyawawan manufofin da za su magance kalubalen dimokuradiyya da mulkin kasar a yau.

Ya ce rawar da ‘yan kasa ke takawa na da matukar muhimmanci a ci gaban zamantakewa da tattalin arzikin Najeriya a matsayin kasa daya.

"Kusancin ku da mutane yana ba ku damar samun bugun jini nan take kan buƙatunsu da ƙalubalen su kuma naku shine yin amfani da hanyoyin kirkire-kirkire da adalci don magance ɗimbin batutuwan da ke fuskantarsu kullum."

Ya ce a matsayinsu na masu komawa ko kuma masu zuwa, dole ne su san fa'idar kwatankwacin da ke tattare da kowace jihohinsu; yadda za su iya yin haɗin gwiwa da juna, ta hanyar yin amfani da ƙarfinsu daban-daban tare da sanin cewa babu wani girman da ya dace da duk mafita.

“Ina kuma ba ku shawarar ku yi amfani da wannan damar wajen hada kan rarrabuwar kawuna a tsakanin jam’iyyun domin sanya kasar nan gaba. 'Yan Najeriya na fatan zaman lafiya, ci gaba da tsaro. Ƙasar da suke da damar samun ingantaccen ilimi, kiwon lafiya da ayyukan zamantakewa.

"Ƙarfin ku na iya cin nasarar waɗannan dabi'un yana tasiri sosai ga yanayin inda za a gudanar da isar da kayayyaki da ayyuka cikin inganci da jituwa."

Buhari ya ce duk da kalubalen da ake fuskanta, gwamnatinsa ta samu ci gaba tun bayan hawansa mulki a shekarar 2015.

“Hanyar tana da matsala saboda kalubalen yanayin kasafin kudi, amma ina alfaharin bayyanawa yayin da muka bar ofis a cikin kimanin makonni biyu cewa mun gina katafaren tushe na ci gaban Najeriya.

"Ba za mu iya yin komai ba, amma mun mai da hankali kan fannoni da dama: ababen more rayuwa, aikin gona da karfafa sojojin mu."

Ya ce duk da wahalhalun da ake fama da shi a fannin kasafin kudi, gwamnatinsa ta ci gaba da jajircewa wajen cika alkawuran da ta dauka, musamman ma muhimman bangarorin da aka sa a gaba.

“Mayar da hankali kan ababen more rayuwa shi ne inganta hanyoyin shiga kasuwanni, ingantacciyar alaka da rage farashin sarkar kayayyaki gaba daya.

“Wannan alƙawarin bai ɗaya na samar da ababen more rayuwa ga tituna, dogo, filayen jirgin sama, tashoshin jiragen ruwa da gidaje masu araha an tsara su ne domin samar da ingantacciyar hanyar rayuwa ga jama’armu da saukaka hanyoyin samun ayyukan yi.

"Na yi farin ciki da cewa muna samun nasarar zuba jarin dukiyar al'umma a kowace Jiha ta tarayya kuma an kafa tabbatacciyar hanya ta samun ci gaba mai dorewa."

Buhari ya bayyana kwarin gwiwar cewa tun daga kafuwar gwamnatinsa, gwamnatin tarayya mai jiran gado za ta ci gaba da gina abubuwan da ya gada domin tabbatar da ganin ‘yan Najeriya sun ci gaba da gina kasar da burinsu.

Tun da farko a nasa jawabin, Shugaban NGF, Gwamna Aminu Tambuwal na Jihar Sakkwato, ya dora wa gwamnati mai jiran gado aikin ci gaba da habaka tattalin arzikin Nijeriya.

“Cikakken rarrabuwar kawuna na tattalin arziƙin ya haɗa da kawar da dogaro ga fitar da kayayyaki kamar man fetur, da zinariya, da amfanin gona zuwa masana’antu don samun ci gaba na gaske da ci gaban tattalin arzikinmu.

“Sake sake fasalin manufofin masana’antu na kasa, ingantattun samar da wutar lantarki da ci gaban jarin bil’adama na da matukar muhimmanci a yunkurinmu na samar da masana’antu don kawar da talauci da samar da ayyukan yi.

Tambuwal ya ce "Wannan wani aiki ne da ya kamata gwamnati mai jiran gado ta dauki nauyin inganta rayuwar al'umma da tattalin arzikin kasa."

Ya kuma dorawa gwamnatin da ke kan karagar mulki ta kuma samar da ingantattun dabaru don magance rashin aikin yi, talauci da rashin tsaro.

Ya ce gwamnonin da ke barin gadon sun samu gagarumin ci gaba a jihohinsu daban-daban cikin karancin albarkatun da suke da su ta fannin raya ababen more rayuwa da samar da ayyukan jin kai.

Ya ce gwamnatin ta kuma fuskanci kalubalen COVID-19, koma bayan tattalin arziki.

“Rashin aikin yi, talauci, da rashin tsaro ayyuka ne masu wuyar da gwamnati ke sa ran za ta fuskanta a jihohinsu.

“Gina cibiyoyi masu karfi da inganci a harkokin siyasa zai taimaka wajen magance rashin aikin yi, rage radadin talauci, da tabbatar da samar da tsaro na rayuka da dukiyoyi.

Tambuwal ya ce "Wannan gada ce da ta dace da za a yi gadar ga 'ya'yanmu da zuriyarmu masu zuwa." (NAN)