Tsadar Rayuwa: Gwamna Abba Kabir Yusuf Ya Gana Da 'Yan Kasuwar Kano

Gwamnan jihar Kano Alhaji Abba Kabir Yusuf ya roki ‘yan kasuwa da su nuna tausayi da jin kai ga al’ummar jihar.

Gwamnan ya yi wannan roko ne a wata tattaunawa da ‘yan kasuwar jihar, da nufin samar da hanyoyin magance hauhawar farashin kayayyaki.

A cikin sanarwar da Darakta yada labarai da hulda da jama'a na Gwamna, Sunusi Bature Dawakin Tofa ya sanyawa hannu, yace Yusuf ya nuna matukar damuwarsa kan halin da al’ummar kasar ke ciki sakamakon hauhawar farashin kayayyaki da ake ci gaba da yi, inda ya ce da yawa ba sa iya cin abinci sau uku a rana.

Ya koka da cewa za a iya rage tsadar kayan masarufi, da tsarin tsarin mulki ya yi tasiri, idan har ’yan kasuwa suka kiyaye dabi’u da dabi’u, yana mai jaddada bukatar hada karfi da karfe don shawo kan lamarin.

Duk da hauhawar farashin Dala, gwamnan ya yi imanin cewa matakan gyara za su iya saukaka lamarin sosai.

Gwamna Yusuf ya jaddada alhakin da ya rataya a wuyan jihar na ganin jama’a sun ji dadin zama tare da bayyana kudirinsa na fahimtar kalubalen da talakawa ke fuskanta.

 Ya jagoranci wani cikakken bincike na kasuwa game da kayayyaki na yau da kullun, yana nuna hauhawar hauhawar farashin kayayyaki, kuma ya kuduri aniyar magance matsalar ta hanyar hadin gwiwa.

Bugu da kari, gwamnan ya yi alkawarin kafa wani babban taron tuntuba na ‘yan kasuwa, wanda zai rika yin taro akai-akai tare da jami’an gwamnati don yaki da salon mulkin kama-karya da samar da ingantaccen yanayin kasuwanci.

Ya kuma ba da shawarar aiwatar da tsarin daidaita farashi don daidaita hauhawar farashin kayayyaki da kuma samar da agaji ga jama'a.

Bugu da kari, Gwamna Yusuf ya bayyana tsare-tsaren bullo da ingantaccen tsarin samar da kudaden shiga domin biyan bukatun tsarin mulki da kuma hana tauye kudaden shiga.

Ya kuma bukaci shugabannin ‘yan kasuwa na ‘yan asalin kasar da su kara kaimi wajen gudanar da ayyukansu na zamantakewar jama’a zuwa jiharsu ta asali, tare da jaddada muhimmancin saka hannun jari a yankunansu.

A yayin zaman tattaunawa, wasu shugabannin ‘yan kasuwa sun danganta hauhawar farashin kayayyaki da abubuwa kamar hauhawar farashin Dala, farashin samar da wutar lantarki, rashin dogaro da wutar lantarki ga masana’antun cikin gida, da kuma rufe iyakokin.

Sun bukaci Gwamnan da ya nemi Gwamnatin Tarayya ta shiga tsakani don daidaita farashin canji, tare da jaddada illar hauhawar farashin kayayyaki ga masu saye da kuma ‘yan kasuwa.

Hukumar Alhazai Ta Kano Ta Sanar Da Kudin Aikin Hajjin Bana

A bisa umarnin Hukumar Alhazai ta Najeriya dangane da cikakken shirin aikin Hajjin bana, Darakta-Janar na Hukumar Jin Dadin Alhazai ta Jihar Kano, Alh Laminu Rabi’u Danbappa, a hukumance ya ayyana kudin Hajji na bana 

Hakan na kunshe ne cikin sanarwar da Jami'in hulda da jama'a na hukumar, Sulaiman Abdullahi Dederi ya fitar, inda Darakta janar din ya ayyana Naira miliyan 4.699 a matsayin kudin kujerar aikin Hajin na wannan Shekarar.

Wannan sanarwar ta biyo bayan shawarar da hukumar alhazai ta kasa ta yanke a wannan makon.

Alhaji Laminu Rabi’u Danbappa ya jaddada samun kujerun aikin Hajji domin saye, yana mai kira ga maniyyata da su yi amfani da wannan damar.

Ya nanata cewa za’a cika kudin aikin Hajji na karshe daga ranar 3 ga Fabrairu, 2024, zuwa 12 ga Fabrairu, 2024, tare da karfafa wa al’ummar Musulmin da suka yarda kuma suka yi rajista don faranta wa kansu amfani da wannan damar.

Bugu da kari, Danbappa yayi kira ga wadanda suka yi ajiya N4. 5m da za su fito da gaske don cika N199,000 yayin da wadanda aka ajiye kudaden ajiya na tsawon shekaru a jere suma su gaggauta zuwa domin su kai ga kayyade farashin Naira miliyan 4.699.

Ya kuma nuna jin dadinsa da kokarin gwamnatin jihar Kano musamman karkashin jagorancin Gwamna Alhaji Abba Kabir Yusif wajen gyara sansanin Alhazai da sauran kayayyakin jin dadinsu da ta samar.

Hanyoyi huɗu da Facebook ya sauya duniya

 

Dubi hoton da ke sama. Wannan shi ne yadda Facebook, ko kuma The Facebook kamar yadda aka sani a lokacin, ya ke lokacin da Mark Zuckerberg da wasu aminansa suka ƙaddamar da shi daga matsuguninsu na dalibai shekara 20 da suka gabata.

Tun daga wannan lokacin, shahararren shafin sada zumuntar na duniya ya sake fasali da yawa.

Amma manufarsa ba ta sauya ba: haɗa mutane a Intanet. Da Kuma samun maƙudan kuɗade daga talla.

Yayin da dandalin ke cika shekara 20, ga hanyoyi huɗu da Facebook ya canza duniya.

TALLA

1. Facebook ya canza harkar sada zumunta

Sauran shafukan sada zumunta, irin su MySpace, sun fara aiki kafin Facebook - amma nan take shafin Mark Zuckerberg ya tashi bayan an ƙaddamar da shi a 2004, wanda ke tabbatar da yadda dandali irin wannan zai iya ɗaukan hankali cikin sauri.

ASALIN HOTON,MYSPACE

Bayanan hoto,

Tom shine abokin kowa na farko akan MySpace, wanda Tom Anderson ya ƙaddamar shekara guda kafin Facebook

A cikin ƙasa da shekara ɗaya masu amfani da shi sun kai miliyan daya, kuma a cikin shekara huɗu ya wuce MySpace - sakamakon fitar da sabbin abubuwa kamar 'tagging' mutane a hotuna.

Fita yawo da kyamarar zamani, sannan 'tagging' abokanka a cikin hotuna da yawa ya zama babban jigon rayuwar samari a ƙarshen shekarun 1990.

Ya zuwa shekarar 2012, masu amfani da shafin sun wuce biliyan daya kowanne wata, kuma, baya ga ɗan tuntuɓen da aka samu a ƙarshen shekarar 2021 - lokacin da masu amfani da shafin na yau-da-kullum suka ragu a karon farko zuwa biliyan 1.92, dandalin ya ci gaba da bunƙasa.

Ta hanyar faɗaɗa zuwa ƙasashen da ke da matsalar sadarwa da kuma ba da intanet kyauta, kamfanin ya ci gaba da riƙe tare da haɓaka yawan masu amfani da shafin Facebook. A ƙarshen 2023, Facebook ya ba da rahoton cewa masu amfani da shafin sun kai biliyan biyu a kullum.

Maganar gaskiya, Facebook ba shi da farin jini a tsakanin matasa kamar yadda ya ke a baya. Duk da haka, ya kasance mafi shaharar hanyar sadarwar zamantakewa a duniya, kuma ya haifar da sabon zamani na ayyukan zamantakewa a Intanet.

Wasu suna ganin Facebook da abokan hamayyarsa a matsayin abubuwan da ke ƙarfafa zamantakewa, wasu kuma suna ganin su a matsayin masu ruruta halayen lalata.

2. Facebook ya rage yadda mutane ke ɓoye sirrinsu

Facebook ya nuna yadda tattara bayanan abubuwan da muke so da waɗanda ba mu so ya zama abu mai matuƙar riba.

ASALIN HOTON,FACEBOOK

A kwanakin nan, kamfanin da ya mallaki Facebook, Meta, wani katafaren kamfanin talla ne wanda, tare da ire-irensu Google, ke ɗaukar kaso mafi tsoka na kudin talla a duniya.

Meta ya bayar da rahoton kusan dala biliyan 34 na kuɗaɗen shiga a cikin a tsakiyar 2023, musamman daga bai wa masu talla ayyukan talla da ke harin masu amfani da shafin kai-tsaye; An bayyana cewa an samu riba ta kudi dalar Amurka biliyan 11.5.

Sai dai kuma Facebook ya nuna inda tarin bayanai zai iya tabarbarewa.

An ci tarar Meta sau da yawa saboda kuskuren sarrafa bayanan sirri.

Al’amarin da ya fi fitowa fili shi ne badaƙalar Cambridge Analytica a shekarar 2014, wanda ya kai ga Facebook ya biya dala miliyan 725 don sasanta shari’a saboda wani gagarumin satar bayanai da ya gudana.

A cikin 2022, Facebook ya kuma biya tarayyar Turai tarar Yuro miliyan 265 saboda damar da ya bayar na fitar da bayanan sirri daga shafin.

Kuma a shekarar da ta gabata, Hukumar Kare Bayanai ta Ireland ta ci kamfanin tarar Yuro biliyan 1.2, saboda sauya wurin bayanan masu amfani da shafin a ƙasashen Turai zuwa wurin da ya zarce zarafinsu. A halin yanzu dai Facebook na ɗaukaka ƙara kan tarar.

3. Facebook ya shigo da harkar siyasa intanet

Ta hanyar bayar da tallace-tallace zuwa masu amfani kai-tsaye, Facebook ya zama babban dandalin yaƙin neman zaɓe a duniya.

ASALIN HOTON,REUTERS

Misali, a cikin watanni biyar gabanin zaɓen shugaban ƙasar Amurka na shekarar 2020, tawagar shugaba mai ci a lokacin Donald Trump ta kashe sama da dala miliyan 40 wajen tallace-tallace a Facebook, kamar yadda binciken Statista ya nuna.

Facebook ya kasance yana da hannu wajen sauya siyasar can ƙasa- ta hanyar bayar da dama ga ƙungiyoyin masu amfani da dandalin su taru, su gudanar da yakin neman zaɓe da kuma tsara ayyuka.

Rahotanni sun ce Facebook da Twitter sun taka muhimmiyar rawa a lokacin juyin-juya-halin ƙasashe Larabawa wajen taimakawa lokacin shirya zanga-zanga da yaɗa labaran abubuwan da ke faruwa a ƙasa.

An soki amfani da ake yi da Facebook domin gudanar da harkokin siyasa saboda irin abubuwan da kan iya biyo baya, ciki har da tasirin da ya ke da shi kan haƙƙin bil'adama. A cikin 2018, Facebook ya amince da rahoton Majalisar Dinkin Duniya wanda ya ce ya gaza hana mutanen da ke amfani da dandalin wajen "rura wutar tashe-tashen hankula" kan 'yan Rohingya a Myanmar.

4. Facebook ya ƙara wa Meta ƙarfi.

Da babbar nasarar da Facebook ya samu, Mark Zuckerberg ya gina dandalin sada zumunta da kuma daular fasaha wadda ba a taba ganin irin ta ba ta fuskar yawan masu amfani da kuma tasiri.

ASALIN HOTON,REUTERS

Kamfanoni masu tasowa, da suka haɗa da WhatsApp da Instagram da Oculus, duk an saye su ne a ƙarƙashin inuwar kamfanin Facebook, wanda ya canza suna zuwa Meta a cikin 2021.

Meta yanzu ya ce fiye da mutane biliyan uku suna amfani da aƙalla ɗaya daga cikin manhajojinsa a kowace rana.

Kuma lokacin da ya kasa siyan abokan hamayyarsa, ana zargin Meta da kwaikwayarsu - domin ya ci gaba da mamaye ko ina.

Siffar Labaru masu ɓacewa a Facebook da Instagram yayi kama da wani mahimmin fasalin da aka samu a Snapchat; Instagram Reels shi ne amsar kamfanin ga ƙalubalen da manhajar TikTok na raba bidiyo ya haifar; Kuma Threads shi ne ƙoƙarin Meta na kwaikwayon X, wanda aka fi sani da Twitter.

Dabarun sun zama mafi mahimmanci fiye da kowane lokaci, sakamakon ƙaruwar gasa da kuma ƙarin matsin lamba daga hukumomi masu sanya ido.

A cikin 2022, an tilasta wa Meta ya siyar da Giphy mai yin GIF duk da cewa zai yi hasara, saboda fargabar wuce gona da iri a sakamkon mamaye kasuwa.

Shekara 20 masu zuwa?

Ci gaban da Facebook ke samu na nuni da ƙoƙarin da Mark Zuckerberg ke yi na tabbatar da tasirin shafin.

Amma kiyaye kambinsa a matsayin mashahurin dandalin sada zumunta zai zama babban ƙalubale a cikin shekaru 20 masu zuwa.

Meta yanzu yana matuƙar yunƙuri don gina kasuwancinsa wurin haɗa ƙirƙirarriyar duniya ta Metaverse, wadda ake iya cewa ya sha gaban manyan abokan hamayyarsa kamar Apple.

Ƙirƙirarriyar basir ta AI shi ma abu ne da Meta ya mayar da hankali a kansa.

Don haka, yayin da kamfanin ya ci gaba da nisa daga tushen sa na Facebook, zai bayar da sha'awa a ga abin da zai faru a nan gaba da wannan shahararriyar manhajar.

(bbc hausa)

Rikicin ECOWAS Na Iya Illata Nijeriya — Masana

 Ficewar Nijar ya fi janyo damuwa musamman ga ’yan Nijeriya wadanda suke da al’adu da harshe da addini kusan daya.

Alamu na nuna cewa Nijeriya na iya tafka asara idan aka kwatanta da sauran kasashe 12 na Kungiyar Tattalin Arziki ta Kasashen Afirka ta Yamma (ECOWAS) ta fannin tsaro da tattalin arziki sakamakon ficewar kasashen Mali da Burkina Faso da Nijar daga kungiyar, kamar yadda wasu masana da wasu daga cikin al’ummomin da ke a kan iyakar kasar suka shaida wa Aminiya.

Sai dai wasu masana sun musanta cewa ficewar kasashen uku zai yi illa ga harkokin kasuwanci da tattalin arziki da zuba jari wanda hakan ka iya illata dokar kasuwanci ta Afirka (AfCFTA).

An samar da Dokar AfCFTA ce a matsayin wata hanya ta kasuwancin bai-daya a Afirka domin bunkasa ayyukan kasuwanci a nahiyar.

Idan ba a manta ba, sojojin da suka yi juyin mulki a kasashen uku, a ranar Lahadin makon jiya sun fitar da sanarwar ficewa daga Kungiyar ECOWAS.

Wannan ya biyo bayan takunkumin da kungiyar ta sa wa kasashen uku ne bayan hambarar da shugabannin dimokuradiya a kasashensu.

An dakatar da kasar Mali daga Kungiyar ECOWAS a shekarar 2021 bayan juyin mulki biyu da suka yi. Burkina Faso kuwa a shekarar 2022 ce aka dakatar da ita, sannan sai Nijar a shekarar 2023.

Duk da cewa dokar Kungiyar ECOWAS ta nuna dan kungiyar zai iya ficewa ce kawai bayan wa’adin shekara guda, amma wadanda suka tattauna da wakilanmu sun nuna al’amura ba sa daidaita masu ba tun a bara kuma suna ganin hukuncin da kasashen uku suka yanke zai kara ta’azzara lamarin ne maimakon saukaka musu.

Ba kamar abin da ya faro da Mali da Burkina Faso ba, dakatar da Nijar ya fi janyo damuwa musamman ga ’yan Nijeriya da kuma ’yan Nijar din wadanda suke da al’adu da harshe da addini kusan daya.

Al’ummomin kasashen Nijar da Nijeriya na auratayya da gudanar da kasuwanci tare, sannan kuma suna fuskantar kusan matsaloli irin daya a matakan kananan hukumomi da jihohi da kasa-da-kasa.                                                                                                                          

Iyakar Nijeriya da Nijar na da fadin kilomita 999, kuma ta shafi jihohin Sakkwato da Kebbi da Jigawa da Yobe da Borno.

Babu wata rata mai yawa da ya raba kasashen a jihohin bakwai wanda hakan ya sa kasashen ke cudanya da juna cikin sauki.

Baya ga wasu ’yan takardun da ake cikewa, al’ummomin kasashen biyu ba sa bukatar biza wajen tsallakawa kasashen domin gudanar da kasuwancinsu ko mu’amalarsu ta yau da kullum.

Amma da aka sanya wa Nijar takunkumi a shekarar 2023 tare da sanya musu ido sun ji a jikinsu domin kowa hakan ya sa an rufe dukkan iyakokin kasashen biyu.

Matakain dai ya janyo karancin kayan abinci da bukatun yau da kullum a yankunan kan iyakan. Kasar ta Nijar ta dogara ce matuka daga kayan abinci da na gine-gine daga Nijeriya.

Ita kuwa Nijeriya tana dogara ce daga dabbobin da ake shigowa da su daga Nijar da suka hada da rakuma da tumaki da awaki da kuma dabino da sauransu.

Juyin mulkin soja da aka yi a Nijar da kuma matakan da Kungiyar ECOWAS ta dauka wanda Nijeriya ke shugabanta ya shafi hadin gwiwa wajen yaki da ta’adanci da kasashen biyu ke yi a kan iyakokinsu a Arewaci da Kudancin kasashen kamar yadda jami’an tsaron da ke aiki a kan iyakar Tafkin Chadi suka tabbatar.

A watan Nuwamba 2023 Aminiya ta ruwaito irin gibin da aka samu sakamakon wannan takaddama a tsakanin kasashen biyu wanda hakan ya janyo karuwar hare-haren a Tafkin Chadi.

Wasu wurare a kan iyakokin kasashen biyu musamman ta yankin Gaidam a Yobe da Malam Fatori da Damasak a Jihar Borno suna fuskantar karuwar hare-haren ’yan ta’adda.

A cewar majiyoyinmu a Gaidam, kasar Nijar ta janye sojojinta daga iyakar kasar ta Gaidam wanda ya janyo karuwar hare-haren.

’Yan gudun hijirarmu na cikin kaka-ni-ka-yi — Gwamnatin Borno

Shugaban Kungiyar Dattawan Jihar Borno Dokta Bulama Mali Gubio ya ce idan aka yi la’akari da kawancen da ke tsakanin kasashen biyu, janyewar Nijar daga ECOWAS zai yi illa ga harkokin kasuwanci a Nijeriya da kuma ’yan gudun hijirar Nijeriya da ke Nijar.

“Muna magana ce a kan kasuwancin da ke gudanar a kan iyakokin kasashen biyu ba ’yan fasa kwauri ba.

“Yanzu mutanenmu dole sai sun nemi biza kafin tsallakawa cikin Nijar. Yanzu babu maganar shiga yadda aka ga dama da kayayyakin abinci,” in ji shi.

Ya yi kira ga ’yan Nijeriya da ke a kan iyakokin Nijar da su goyi bayan matakin da Shugaban Kasa Bola Ahmed Tinubu zai dauka da kuma kungiyar ta ECOWAS wajen yin amfani da tattaunawa domin magance matsalar.

“Ko babu komai ’yan Arewa su yi abin da za su iya yi domin tabbatar da an kare kasancewarsu da aka kulla shekaru masu yawan gaske.

“Sarakunanmu da malamanmu da da tsofaffin shugabannin kasashen da kuma ’yan kasuwarmu duk sun yi kokarinsu wajen tabbatar da an samu zaman lafiya, amma sojojin sun ki ta hanyar ci gaba da rike mulki duk kuwa da talakawan ba sa so,” in ji shi.

Haka kuma wata majiyarmu a cikin jami’an tsaro a kan iyakar Abadam wanda gari ne da ke kan iyakar kasashen biyu inda dubban ’yan Nijeriya ke gudun hijira a Diffa, Nijar ta ce an fara samun masu komawa gida da yawa.

“’Yan gudun hijira ’yan Nijeriya da ke dawowa daga Diffa da wasu yankuna na Nijar akwai damuwa.

“Yawancin lokuta muna tura su ne zuwa sansanin ’yan gudun hijira da ke Monguno.

“Yanzu haka sansanin a cike yake makil wasu ba su da wurin kwanciya sannan babu isasshen abinci ga wadanda ke sansanin,” in ji majiyar.

Abdullahi Ibrahim wanda lauya ne kuma mai kare haƙƙin mutane a Maiduguri ya ce a yayin da Nijar ta dogara da Nijeriya a fannin tattalin arziki ita ma Nijeriya ta dogara da Nijar ta fannin yaki da ’yan ta’adda musamman Boko Haram.

“Mutane a Malam Fatori suna shiga Maine Soroa a Nijar domin neman magani. Suna kuma sayen kayan bukatun yau da kullum kamar ruwan sha da kayan abinci saboda ya fi sauki da su zo Maiduguri ko Mongono,” in ji shi.

Wani jami’in tsaro da ke aiki a Arewa maso Gabas wanda ba ya so a ambaci sunansa ya ce, “Muna bukatar goyon bayan Nijar domin kawar da ’yan ta’adda musamman a Abdam da Kukawa da Marte da Tunbus a yankin Tafkin Chadi,” in ji shi.

Ya ce, “ISWAP ana ganinsu a yankin Gashegar da Arkubma da Shilay inda suke tsayawa domin kai hare-harensu da kuma karbar haraji a wajen al’ummomin yankin.

“Ko a kwanakin nan ISWAP sun fito da motoci biyu da babura shida inda suka kwana a kauyen Late da safe suka dan yi zagaye a cikin garin a kusa da Kareto da Laye.

“Yawancin ’yan kungiyar ISWAP sun fito ne daga yankin Gaidam. Wannan yankin na karkashin Karamar Hukumar Mobbar ce,” in ji shi.

Matakin zai kara jefa mu cikin wahala — Mazauna Yankunan Katsina

Da suke bayani a kan lamarin da ke faruwa a kan iyakokin kasashen biyu, Shugaban Kungiyar Al’ummar Jibiya, Alhaji Hide Dahiru ya ce al’amuran kasuwanci suna cikin wani yanayi a yankin, inda ya ce ficewar kasahen uku za ta kara ta’azara lamarin a yankin.

“Akwai dokokin kan iyakokin kasashen da cike da shigi da fice domin gudanar da kasuwanci.

“Yanzu da wadannan kasashen suka fice daga ECOWAS hakan ya nuna ke nan wadannan dokoki ba za su yi amfani ba sababbi za a fito da su.

“Kamar yadda ka sani akwai kayayyaki irin su hatsi da dabino da ake samu daga Nijar da ba a biya musu haraji.

“Idan wannan mataki ya jima ya zama ke nan wadannan kayayyaki za a sanya su cikin wadanda ake safararsu ke nan,” in ji shi.

Wani masanin tsaro Muhammad Nasir Abdullahi ya ce akwai hadin gwiwa a tsakanin Nijar da Nijeriya wajen yaki da ta’adanci a kan iyakokin kasashen biyu, inda ya ce idan aka tsinke shi lamarin zai lalace.

Dangane da zamantakewa kuwa ya ce akwai mu’amala sosai a tsakanin mazauna iyakar kasashen biyu daga auratayya wanda kuma tsaurara matakan zai iya shafar wannan mu’amala ta iyalai.

Hadin kan kasashen na cikin barazana — Farfesa

A cewar Farfesa Tanko Baba masanin siyasa a Jam’iar Usman Dan Fodiyo da ke Sakkwato, matakin zai fi illa wa Nijeriya.

“Nijeriya ce a kan gaba wajen batun ECOWAS. Nijeriya ce ta fi yawan jama’a a cikin kasashen 15.

Kasuwancin Arewacin Nijeriya har cikin Nijar da Mali da Burkina Faso, ke nan kasuwancin da ke tsakanin wadannan kasashe uku zai lalace.

“Ina son ka sani cewa tattalin arzikin Nijeriya a fannin kasuwancin dabbobi kusan kaso 69 zuwa 79 na dabbobin da ke shigowa Nijeriya daga Nijar ne.

“Wasu ma ba daga Nijar kadai suke ba wasu daga Senegal ne a kullum. A yanzu ke nan za a samu nakasu a fannin.

“Bayan matsalar tsaro da muke fama da ita a yankin Arewa. A tarihi Nijeriya ba ta da makwabciya da ke biyayya gare ta kamar Nijar.

“Yanzu ke nan Nijeriya na iya fuskantar barazanar matsalar tsaro a yankin.

“Yanzu Nijar ta fice kuma ’yan ta’addar nan da barayin shanu duk suna da asali da irin wadannan kasashe irin su Mali da Burkina Faso da Nijar,” in ji shi.

Dokta Bashir wanda shi ma masanin tattalin arziki ne a Jami’ar Usman Dan Fodiyo ya ce kasuwanci a tsakanin Nijar da Mali na da girma.

“Idan ka je kan iyakar kasashen nan ka ga irin kasuwancin da ke faruwa a can za ka fahimci cewa mutane da yawa sun dogara da wadannan kasashe wajen kasuwancinsu, ficewar kasashe uku ba karamar matsala ba ce,” in ji shi.

Ya ce kuɗaɗen da ke shigowa a dalilin kasuwanci a tsakanin Nijar da Nijeriya ya kai Dalar Amurka biliyan daya a bara.

(AMINIYA)

An Sako Daliban Da Aka Yi Garkuwa Da Su Ekiti

An sako daliban da malaman nasu ne kimanin mako guda bayan an yi garkuwa da su 

Dalibai tara da malamansu da aka yi garkuwa da su a Jihar Ekiti sun kubuta daga hannun ’yan bindiga.

Da misalin karfe 2 na dare, kafin wayewar garin yau Lahadi ne masu garkuwa da su suka sako su.

Hukumomi a jihar sun tabbatar da sako daliban su tara tare da malamansu.

An sako daliban da malaman nasu ne kimanin mako guda bayan an yi garkuwa da su a makarantar Apostolic Faith Group of Schools da ke yankin Emure-Ekiti.

Kawo yanzu dai babu bayanin ko an biya kudin fansa.

An yi garkuwa da su ne a makarantar Apostolic Faith Group of Schools da ke yankin Emure-Ekiti.

(AMINIYA)

INEC Ta Dakatar Da Sake Zabe A Enugu, Kano, Akwa Ibom Sakamakon Rikici, Sace Jami'an Zabe

Hukumar zabe mai zaman kanta ta kasa INEC ta dakatar da sake gudanar da zabukan da aka gudanar a wasu mazabu na jihohin Enugu, Kano, da Akwa Ibom, sakamakon tarzoma, da rashin bin ka’ida, da kuma sace jami’an zabe.

Yankunan da abin ya shafa sun hada da mazabar Enugu ta Kudu 1 a jihar Enugu, da kuma mazabar tarayya ta Ikono/Ini a jihar Akwa Ibom, da kuma mazabar Kunchi/Tsanyawa dake jihar Kano.

Wannan sanarwar ta fito ne a cikin wata sanarwa mai dauke da sa hannun Sam Olumekun, kwamishinan na kasa & shugaban kwamitin yada labarai da wayar da kan masu zabe, a ranar Asabar.

Dakatarwar ta biyo bayan rahotannin ‘yan daba da sace kayan zabe a wadannan jihohin. A mazabar Enugu ta Kudu 1, an dakatar da zabukan a dukkan runfunan zabe takwas da aka yi na farko

A mazabar Kunchi da Tsanyawa da ke jihar Kano, an dakatar da zabuka a dukkanin mazabu goma da ke karamar hukumar Kunchi sakamakon mamayewa da barna da kuma kawo cikas da ‘yan daba.

An yanke wannan hukuncin ne bisa ga sashe na 24(3) na dokar zabe ta 2022. INEC ta bayyana cewa za ta sanar da karin matakan da za ta dauka kan mazabar da abin ya shafa bayan wani taro a ranar Litinin da ta gabata, sannan ta gayyaci jami’an tsaro da su binciki lamarin. Hukumar ta kuma yi alkawarin yin nazari sosai kan duk wani sabani da ya shafi jami’anta.

Hukumar zabe mai zaman kanta ta kasa INEC na gudanar da zabuka a kananan hukumomi 80 da ke fadin jihohi 26 domin cike gurbi a kananan hukumomi 3, da na tarayya 17 da kuma mazabu na jiha 28 da suka yi rajista 4,904,627, wadanda 4,613,291 suka karbi katin zabe na dindindin (PVCs).

(Leadership Newspaper)

Labari Da Dumiduminsa: NAHCON Ta Sanar Da Kudin Hajjin 2024

Idan dai za a iya tunawa da farko Shugaban Hukumar Alhazai ta Najeriya (NAHCON), Malam Jalal Ahmad Arabi ya yi niyyar barin kudin aikin Hajjin 2024 a kan Naira miliyan 4.5 da aka karba a matsayin kudin ajiya tun farko. 

A sanarwar da mataimakiyar daraktar harkokin hulda da da dab'i ta hukumar, Fatima Sanda Usara ta sanyawa hannu, taceHasashen ya kasance mai girma har sai da batun kara karyewar darajar Naira ya faru a tsakiyar mako. Abin takaici, rashin tsayawa da aka samu a farashin Dala a baya-bayan nan ya tilasta yin gyare-gyaren da ya dace duk da kokarin da Shugaban Hukumar NAHCON, Jalal Ahmad Arabi ya yi na kula da farashin aikin Hajjin bana a kan wannan adadin.

 

A karshen watan Janairu ne shugaban Arabi ya tattauna kan samun rangwame mai yawa tare da masu ba da ayyukan Alhazai a masarautar Saudiyya, tare da kokarin rage farashin maniyyata aikin hajji. Sai dai kuma halin da ake ciki na tabarbarewar kudi a cikin satin, ya sa hukumar ta dauki tsattsauran mataki na karfafa nasarorin da aka samu wajen rage farashin hidimar aikin Hajji, wanda idan ba tare da haka ba farashin aikin hajjin na shekarar 2024 zai iya zuwa kusan  Naira miliyan shida

 

Don haka, ana bukatar maniyyatan da suka fito daga yankin Kudancin Najeriya su biya N4,899,000 a matsayin kudin aikin Hajji; wadanda suka fito daga tsakiyar Arewa za su biya Naira miliyan 4,699,000, na aikin Hajji, kuma mahajjata daga Yola da Maiduguri za su biya Naira miliyan 4,679,000 na aikin Hajjin 2024.

 

Da yake bayyana nadamarsa, Shugaban Hukumar Arabi ya bayyana cewa, wannan nufin Allah ne, domin Hukumar, tana fuskantar tsaikon wa’adin ranar 25 ga watan Fabrairu, ta tanadi wasu zabukan da za su ci gaba da kasancewa a cikin iyakar Naira miliyan 4.5 da ya yi aiki da su. Don haka, NAHCON ta bayyana kudin da za a iya yi na aikin Hajji don cika wa’adin lokacin da ke tafe.

 

Don haka an shawarci maniyyatan da su cika ragowar kudinsu nan da zuwa ranar Litinin 12 ga watan Fabrairu don baiwa hukumar damar mika kudaden kafin cikar wa’adin.

 

Hukumar NAHCON tana tabbatar lwa al’umma kudurinta na ganin an gudanar da aikin hajji cikin nasara da duk da kalubalen da ke tattare da canjin kudaden kasashen waje. Hukumar ta yaba da fahimta da hadin kan al’ummar Musulmin Najeriya a wadannan lokuta.

 

Har Yanzu 29 Ga Watan Afurilu Ce Ranar Karshe Ta Rufe Yin Bizar Hajin 2024 - Laminu Rabi'u Danbaffa

Darakta Janar na Hukumar Jin Dadin Alhazai ta Jihar Kano, Alhaji Laminu Rabi’u Danbappa ne ya bayyana hakan a yau yayin liyafar cin nasara a kotun koli da jami’an hukumar alhazai 44 suka shirya cewa masarautar Saudiyya ta tsaya tsayin daka kan dokokin aikin Hajji na shekarar 2024. 

A sanarwar da Jami'in hulda da jama'a na hukumar, Sulaiman Abdullahi Dederi ya sanyawa hannu, yace Alhaji Laminu Rabi’u Danbappa ya bukaci jami’an cibiyar Hajji da su rika fadakar da al’umma wannan wa’adin don tabbatar da cewa ba a bar wani mahajjaci a baya ba.

Da yake jawabi kan liyafar da aka karrama Gwamna Alhaji Abba Kabir Yusif, Alhaji Laminu Rabi’u Danbappa ya bayyana cewa, wannan shi ne mataki na farko, kuma ana sa ran za a samu ci gaba.

 Ya kuma roki Allah Madaukakin Sarki da Ya yi wa Gwamna Alhaji Abba Kabir Yusif jagora ya kuma kare shi a dukkan al’amuransa.

A nasa jawabin shugaban kungiyar Jami'an Alhazai na kananan hukumomi na Jahar Kano wanda kuma ya kasance jami’in Alhazai na karamar hukumar Bichi, Alhaji Habibu Idris Bichi ya bayyana cewa sun shirya liyafar ne domin karrama gwamna Alhaji Abba Kabir Yusif bisa nasarar da ya samu a kotun koli a kwanakin baya, ta hanyar kokarin da aka yi. na Babban Daraktan Hukumar Jin Dadin Alhazai ta Jihar Kano, Alhaji Laminu Rabi’u Danbappa.

Alhaji Habibu Idris Bichi, a madadin daukacin jami’an hukumar alhazai na kananan hukumomi 44, ya yi alkawarin yin kokari wajen sayar da kujerun aikin Hajji domin cimma burin da aka sa gaba.

            

Dalilin Da Dokar Hana Lefe Ba Za Ta Yi Aiki Ba A Kano

Shi kansa mai laifi ne, domin ya yi lefe a nasa auren da na ’yan uwansa.

 Masani a bangaren Shari’a Barista Isa Umar Sulaiman, ya bayyana cewa duk da cewa akwai Dokar Hana Lefe a Kundin Dokokin Jihar Kano, hakan ba zai sa ta yi aiki ba saboda tana kunshe da wasu sharuɗa.

Barista Sulaiman ya faɗi haka ne yayin da yake mayar da martani ga fitaccen lauyan nan da ya yi shuhura a kafafen sada zumunta, Barista Abba Hikima.

• 
  
  

A cewar Barista Sulaiman, neman tayar da kura ko kawo hargitsi ya sanya Barista Hikima ya dago da batun dokar hana lefe a jihar ta Kano.

A makon da muke ciki ne dai cikin wani shiri na gidan rediyo a Jihar Kano da kuma shafinsa na Facebook, Abba Hikiman ya dauko batun cewa a Dokar Kano laifi ne ka yi lefe kamar yadda ake yi a yanzu.

Wannan magana dai ta ta da kura musamman a soshiyal midiya, inda wasu ke ganin bakinsa wasu kuma ke sam barka.

Sai dai Lauya Sulaiman ya ce Hikima tsakuro sashi na 5 na dokar ya yi, ba wai gaba ɗaya dokar kacokan ya fassara ba.

“Saɗarar da ya ke magana a kai ita ce ta 3 a sashi na 5 na dokar.

“Doka ce da aka yi ta tun zamanin mulkin soja a shekarar 1988 wacce aka sanya wa ‘Dokar Aure da kuma sanya ido a kan abubuwan da suka shafi al’adun auren’. Amma fa mutane ba za su fahimci dokar ba sai an dauko gundarinta,” in ji shi.

Barista Sulaiman ya ce sashin da aka tsakuro batun lefen, ya zayyano al’adun aure 19 da suka haɗa da Gara, Zaman Ajo da Gaisuwar Iyaye sai Lefe, wanda shi ne ya zo a na 3 a lissafin.

“Bayan sashi na 4 da ya yi bayani kan haramcin auren dole, da sashi na 3 da ya yi na sadaki, akwai muhimmin sashi wato na 7 da ya yi bayanin sakin auren da za a iya kome da na rabuwa.”

“Daga saki ɗaya zuwa na biyu, dokar ta ce mace za ta ci gaba da zama gidan mijinta ne ya ci gaba da kula da ita kamar yadda yake yi kafin sakin.

“Shi kuma saki 3 za ta koma gidan iyayenta, amma zai ci gaba da daukar nauyin ’ya’yan da suka haifa.

“Haka kuma sashi na 9 na kundin dokar ya yi bayanin cewa kotun sasanta ma’aurata ce ke da hurumin hukunta duk wanda ya saba wa dokar, wacce a halin yanzu kwata-kwata babu ita.”

Barista Sulaiman ya kuma yi karin haske kan kotun, da kuma hukuncin da dokar ta tanada ga duka wanda ya saba mata.

“Kotu ce da ta haɗa masanin addinin Musulunci da zai jagorance ta, sai babban limamin masallacin Juma’a, sai Magatakardar yankin, sai mutane biyu da ke aiki a Ma’aikatar Walwalar Jama’a, da ta Matasa da Wasanni, sai kuma wakilan bangarorin 2, da Mai unguwa, sai kuma wani malamin ko Limamin gari baki ɗaya.

“Abun tambayar shi ne yanzu akwai irin wadannan kotunan yanzu? Babu a Kano. Haka kuma akwai batun yin rajistar duk auren da aka yi a wuraren da aka ware don yin hakan, wanda shi ma babu yanzu.”

Sulaiman ya ce don haka a nasa ra’ayin neman suna ne da kuma son ta da kura ya sanya Abba Hikima tsakuro doka ya yi bayanin wani bangare nata ya kyale sauran sassan da suka fi bangarori masu muhimmanci.

Ya kuma ce idan har za a yi amfani da ita, shi kansa mai laifi ne, domin ya yi lefe a nasa auren da na ’yan uwansa.

“Dukkanmu lauyoyi ne, kuma mun san cewa akwai dokokin da suna nan a rubuce, amma barci suke yi saboda ba a yin aiki da su ko ba zai yiwu a yi aiki da su ba.

“Misali ko tarar da aka tanada ga wanda ya karya dokar Naira 200 ne ko daurin watanni 2,” in ji shi.

(AMINIYA)

An Sako Kannen Nabeehah Da Ke Hannun ’Yan Bindiga

 Da misalin kare 12:30 na daren Asabar ne kannen na Nabeeh suka isa gidansu da ke Abuja, da rakiyar jami'an tsaro.

Masu garkuwa da mutane sun sako ’yan uwan marigayiya Nabeeha Al-Kadriyah hudu da suka sace a Abuja bayan sun shafe kwanaki 19 a hannunsu.

Da misalin kare 12:30 na daren Asabar ne kannen na Nabeeh suka isa gidansu da ke Abuja, da rakiyar jami’an tsaro.

Kawunsu  Sherifdeen, ya shaida wa wakilinmu ta wayar tarho da safiyar Lahadi, “An sako ’yan matan ne da yammacin ranar Asabar kuma tuni sun nufi gida”.

Su hudun su ne Najeeba ’ya aji 500 a Jami’ar Ahmadu Bello da ke Zariya da kanwartar da ke aji 300 a jami’ar Nadherah, tare da tagwayen kannensu, Habeeba da Haneesa.

Dawowarsu bayan sun shafe kwanaki 19 a hannunsu ’yan bindigar da suka sace su a ranar 2 ga Janairu, 2024 ta sanya murna tskanin al’ummar unguwar.

Sanarwar da Sherifdeen ya sanya wa hannu ta ce, “farin cikinmu game da dawowarsu ba zai misaltu ba, muna godi ga Allah da al’umma da suka ba mu gudunmawa.

“Muna addu’ar samun rahama ga wadanda suka rasu, Allah ya kawo dauki ga iyalan wadanda ke hannun masu garkuwa, ya kubutar da su.”

An yi garkuwa da ’yan matan su biyar ne tare da mahaifinsu, wanda daga bisani masu garkuwar suka sako shi cewa ya kowa kudin fansarsu Naira miliyan 60 cikin kwana uku.

Rashin samun kudaden ya sa suka kashe Najeeba, ’yar aji 500 a Jami’ar Ahmadu Bello da ke Zariya, suka kuma kara kudin fansan zuwa miliyan 100, gami da baranar kashe ragowar idan ba a kawo kudin cikin lokacin da suka kayyade ba.

Duk da cewa an biya kudin fansa Naira miliyan 100, masu garku wa da su sun ci gaba da tsare su na tsawon kwanaki, lamarin da ya sanya iyalan cikin zullumi har zuwa daren Asabar.

(AMINIYA)