Tsananin Zafi: An Buƙaci Mutane su Ɗauki Matakan Kariya na Kiwon Lafiya

Yayin da ake yanzu haka ake fama da tsananin zafin, an yi kira ga al’umma da su ɗauki matakan kariya na kiwon lafiya domin kare lafiyarsu daga faɗa wa haɗari.

A sanarwar da Jami'in hulda da jama'a na ma'aikatar, Ibrahim Abdullahi ya sanyawa hannu, yace Kwamishinan Lafiya na jihar Kano, Dakta Abubakar Labaran Yusuf ne ya yi kiran a cikin wata sanarwar manema labarai da ta fito a yau Alhamis daga sashin yaɗa labarai na ma’aikatar, aka raba wa kafafen sadarwa.

Dakta Labaran ya ce yanayin zafin da ake ciki ya fara ne tun daga watan Maris na wannan shekara, wanda ya sanya ƙaruwar zazzaɓi da mace-mace, ya ƙara da cewa tun daga lokacin ma’aikatar lafiya ta shiga binciken gano haƙiƙanin abin da ke faruwa. 

Kwamishinan ya yi nuni da cewa al’ummar Kano sun san waɗannan watanni guda uku – Maris, Afrilu da Mayu, har ma da farkon watan Yuni – watanni ne na ta’azzarar zafin rana, da hakan ke janyo abubuwa masu yawa da suka haɗa da ƙaruwar zazzaɓin cizon sauro da cutar sanƙarau.

“Idan an lura za a ga watanni uku zuwa huɗu da suka gabata sauro ya yi ƙasa sakamakon yanayin sanyi, amma yanzu ya ƙaru saboda tsananin zafi; zafin ya ta’azzara zuwa matakin da zai iya taɓa ƙwaƙwalwa ko hanta ko kuma ƙoda, wanda kowane ɗaya daga cikin waɗannan sassa idan zazzaɓin cizon sauro ya taɓa yakan iya janyo halaka.

“Tsananin zafi a jihar Kano yanzu ya kai mizanin 43 zuwa 45, sannan iskar da ke yawo busasshiya ce, babu danshi a cikin ta. Wannan yanayi kan haddasa tsagewa a wata kafa a cikin hancin mutum da idan ya shaƙi ƙwayoyin cutar da ke haifar da cutar sanƙarau, kuma suka shiga cikin ƙwaƙwalwa suna iya haddasa masa cutar sanƙarau. Hakan ne ya sa ake ganin zazzaɓi, tsananin ciwon kai, suma da rasa rai na ƙaruwa”, in ji Dakta Labaran.

Ya kuma yi nuni da cewa tsananin zafin, har ila yau, na janyo cutar shanyewar ɓarin jiki saboda ƙarancin jini da ruwa da ake samu a jikin mutum sakamakon tsananin zafin, wanda kan iya haifar da matsalar ƙwaƙwalwa, musamman ga waɗanda suka manyanta, da masu aikin ƙarfi.

Daga nan sai kwamishinan ya shawarci mutane da su guji barin sauro yana cizon su ta hanyar kwana a gidan sauro, ko sanya raga a ƙofofi da tagogi ta yadda sauro ba zai iya shiga ɗaki ba, ko yin amfani da sinadarin kashe sauro na feshi ko na shafa a jiki ta yadda sauro ba zai sauka a jiki ba.

Dakta Labaran, haka kuma, ya shawarci mutane cewa da zarar sun ga alamun zazzaɓin cizon sauro a kai mutum asibiti domin a ba shi magani, yana mai jaddada cewa kada a bari sai ya kai matsayin da ya yi masa illar da ba za a iya komai a kai ba. 

Da ya juyo ga cutar sanƙarau kuwa, kwamishinan ya ja hankali mutane da su kaucewa cunkoso a ɗakunan taro da na kwanciya musamman waɗanda babu iska sosai, ya ƙara da cewa da zarar an ga mutum yana fama da zazzaɓi da ciwon kai, a hanzarta kai shi asibiti a duba don a tabbatar ba cutar sanƙarau ba ce.

Ya kuma buƙaci likitoci da idan mutum ya zo asibiti ɗauke da zazzaɓi a tsaya a duba shi sosai don a tabbatar ba cutar sanƙarau ba ce kada kawai a zaci zazzaɓin cizon sauro ne, inda ya tsoratar da cewa idan an bar cutar sanƙarau ta kwana ɗaya zuwa biyu a jikin mutum tana iya janyo halaka.

Kwamishinan ya kuma ja hankalin jama’a, musamman masu aikin ƙarfi, da su guji shiga rana, sannan su yawaita shan ruwa da samun hutu sosai domin gujewa kamuwa da mutuwar ɓarin jiki, yana mai tabbatar da cewa haka zai taimaka ƙwarai da gaske wajen kare mutum daga afkawa cikin matsala.

Sanarwa Ta Musammam Daga Hukumar Samar Da Ruwan Sha Ta Kano

Dangane Kokawar da jama’a suka yi kan karancin ruwa ya biyo bayan gyara Famfunan Ruwa na matatar ruwa ta Tamburawa wanda ya gurgunta ayyukan samar da ruwa daga wannan bangare 

Al’ummomin yankunan da sunayensu ke rubuce a kasa, su ne wadanda matsalar ruwan sha ta shafa a yankunansu. 

Don haka da zarar al’amura sun inganta, ruwa zai wadata a dukkanin yankunan.

Don haka Hukumar Ruwa ta Jihar Kano ta yi nadamar duk wata matsala da ta faru sakamakon karancin ruwan da aka samu a wadannan yankuna:

➤ NAIBAWA

➤ U/UKU

➤ KUNDILA

➤ GYADI GYADI

➤ TARAUNI

➤ KARKASARA

➤ NASSARAWA

➤ DANGAURO

➤ TUDUN BAYERO

➤ GARIN TAMBURAWA.

Duk da haka, wasu yankuna sun ci gaba da jin daɗin ayyukan samar da ruwa ba tare da katsewa ba musamman, ƙarƙashin Yankunan da aka lissafa

➤ PANSHEKARA

➤ DORAYI

➤ GASAU

➤ GAIDA

➤ SAMEGU

➤ SABUWAR GANDU

➤ SHARADA

➤ SABON TITI

➤ KOFAR FAMFO

➤ KOFAR NAISA

➤ KOFAR DANAGUNDI

➤ KABARA

➤ GIDAN SARKI

➤ GWALE

➤ SABUWAR KOFA

➤ AISAMI

➤ GAURON DUTSE

➤S/MAINAGGE

➤ BUK OLD SITE

➤ DUKAWUYA

➤ DAWANAU

➤ MULTARA

➤ BACHIRAWA

➤ KURNA

➤ REJIYAR LEMO da sauransu.

Nan Ba Da Jimawa Ba Matsalar Ruwa Za Ta Zama Tarihi A Kano - Kwamishina

Gwamnatin jihar Kano ta ce tana bakin kokarinta wajen ganin ta shawo kan matsalar karancin ruwan sha a birnin Kano da kewaye.

Kwamishinan albarkatun ruwa na jihar Dr Ali Haruna Makoda ne ya bayyana hakan a wata hira da manema labarai a Kano ranar Laraba.

“Muna aiki tukuru domin ganin mun gyara matsalar karancin ruwan sha a babban birnin jihar da kewaye, kuma nan ba da jimawa ba za a kawo karshen matsalar,” inji Makoda.

Ya dora alhakin kalubalen a kan cikakken kayan aiki, musamman a cibiyar kula da ruwa ta Tamburawa da ke samar da ruwa ga mafi yawan sassan birnin Kano.

Ya ce tsananin zafin da ake fuskanta a yankin shi ma ya jawo matsalar karancin ruwan, yayin da mutane ke amfani da ruwa mai yawa don jure yanayin.

A cewarsa, gwamnatin jihar ta gaji lalacewar sha’anin ruwa daga gwamnatin da ta shude wanda ba ta ba da kulawar da ya kamata ba wajen samar da ruwan sha.

A lokacin gwamnatin da ta shude, kwamishinan ya ce kashi 20 cikin 100 na bukatun ruwan jihar ne kawai ake samar da su, wanda a cewarsa bai wadatar ba.

“Amma yayin da muka shiga ofis, gwamnatinmu ta iya samar da sama da kashi 60 na bukatun ruwan al’ummarmu,” inji shi.

Ya bayyana cewa gwamnatin jihar na kashe naira biliyan 1.2 duk wata domin inganta samar da ruwan sha a yankin.

Irin wadannan kashe-kashen inji Makoda, sun hada da siyan man dizal akan kudi naira miliyan 400, da kuma naira miliyan 387 wajen siyan sinadarai da kuma biyan kudin wutan lantarki har naira miliyan 280 duk wata.

Ya kuma bayyana cewa gwamnati ta kulla yarjejeniya da gwamnatin Faransa kan kashe kudi Euro miliyan 63.4 domin gina kamfanin sarrafa ruwa na Kano karo na uku.

“Mun jajirce sosai wajen ganin an samu isasshen ruwan sha a Kano, dalilin da ya sa gwamnatin Abba Kabir Yusuf ke yin duk abin da za ta iya, ciki har da kashe dimbin albarkatu domin samar da isasshen ruwan sha a cikin tsohon birnin da kewaye.” Kwamishinan ya kara da cewa.

(Bizpoint)

Gwamna Yusuf Ya Isa Kasar Amurka Domin Halartar Taro Da Gwamnonin Arewa

Gwamnan jihar Kano Alh. Abba Kabir Yusuf ya isa kasar Amurka domin halartar babban taron tattaunawa da Cibiyar Zaman Lafiya ta Amurka ta shirya.

A sanarwar da Darakta Janar Mai kula da harkokin yada labarai na gwamnan, Sanusi Bature Dawakin Tofa ya sanyawa hannu, yace taron na kwanaki uku da gwamnonin Kano, Katsina, Zamfara, Kaduna, Niger, Sokoto, Kebbi, Jigawa, Plateau ke halarta, an shirya shi ne domin magance matsalar rashin tsaro a Arewacin Najeriya da kuma mafi kyawun zabi na dakile kalubalen.

Haɗin kai mai zurfi zai baiwa Gwamnonin wasu jihohin da ke fama da rikici zurfafa fahimtar yanayin barazanar tsaro, yanayin tattalin arziki, da kuma damar da za a yi kusa da shi don samar da kwanciyar hankali a Arewacin Najeriya.

Cibiyar Zaman Lafiya ta Amurka kuma za ta fadada ilimi kan karfafa rigakafin rikice-rikice a yankin, ta hanyoyin da ba na tashin hankali ba na shigar da kungiyoyin da ke dauke da makamai a matsayin madadin warware rikici.

Shirin dabarun da aka kulla a karkashin kulawar Dokta Joseph Sany, mataimakin shugaban Cibiyar Aminci ta Afirka ta Amurka, zai kuma mai da hankali kan daidaita manufofi da gudanar da zaman lafiya da kwanciyar hankali a Najeriya.

Taron wanda zai kare a ranar 25 ga Afrilu, 2024 na daga cikin kokarin Gwamnonin Arewa musamman na Arewa maso Yamma na tsara manufofin ci gaban yankin.

Hukumar Jin Dadin Alhazai ta Jihar Kano Ta Kammala Shirye-Shiryen Aikin Hajjin 2024 - Laminu Rabi'u Danbappa

Shugaban Hukumar Kula da Jin Dadin Alhazai ta Jihar Kano, Alhaji Yusif Lawan, ya bayyana a yau Laraba cewa sun samu nasarar kammala dukkan shirye-shiryen aikin hajjin 2024 a kasar Saudiyya.

A sanarwar da Jami'in hulda da jama'a na hukumar, Sulaiman Abdullahi Dederi ya sanyawa hannu, yace Wannan sanarwar ta zo ne a yayin gabatar da kayayyakin bulaguro bayan taron hukumar da aka gudanar a dakin taro.

Alhaji Yusif Lawan ya jaddada kudirin hukumar na ganin an shirya tsaf da kuma tashi zuwa aikin hajjin a kan kari, sakamakon tsare-tsaren masu inganci da suka yi.

An kula da kowane fanni na aikin hajji, tun daga kaya na hannu zuwa inufom din maza da mata, da hijabi na alhazai mata, da littafan jagororin aikin Hajji, wanda hakan ya baiwa alhazan Kano damar gudanar da tafiyarsu ta alfarma da kwarin gwiwa da kwanciyar hankali.

A nasa jawabin Darakta Janar na hukumar jin dadin alhazai ta jihar Kano, Alhaji Laminu Rabi’u Danbappa ya yabawa shuwagabannin da suka sa ido kan yadda ake gudanar da wadannan tsare-tsare.

Ya bayyana yadda hukumar ta himmatu wajen tabbatar da walwala da jin dadin alhazai, yana mai godiya ga masu ruwa da tsaki wajen ganin an samar da wadannan tsare-tsare.

Yayin da mahajjata ke shirin wannan tafiya ta ibada, hukumar na yi musu fatan samun lafiya da jurewa aikin Hajji.

Taron ya samu halartar daukacin mambobin hukumar da ma’aikatan gudanarwa na hukumar.

NAHCON Ta Bukaci Hukumomin Alhazai Su Mika Mata Rukunin Maniyyatansu Kafin Ranar Juma'a

Hukumar Alhazai ta kasa (NAHCON) na fatan baiwa hukumomin jin dadin Alhazai na Jihohi da Hukumomi da Hukumomin jin dadin Alhazai na Jihohi da su kammala hada-hadar maniyyata zuwa kungiyoyi 45 domin kammala sanya bayanansu a yanar gizo daga nan zuwa Juma’a 26 ga Watan 2024.

A sanarwar da mataimakin daraktan yada labarai na hukumar, Mousa Ubandawaki ya sanyawa hannu, yace Waɗannan ƙungiyoyin an yi su ne don sauƙi na bayar da biza a kan dandalin e-track na Visa na Saudiyya. Haka kuma ya yi daidai da manufofin Saudiyya na tilas a kan tara Tafweej don tafiyar Hajjin 2024.

Idan dai za a iya tunawa, Masarautar Saudiyya ta bullo da sabbin matakan gudanar da ayyukan Hajjin bana, daya daga cikinsu shi ne na wajabta tara maniyyata zuwa kungiyoyi 45. Don haka, takardar bizar Mahajjata za ta ba da biza ne kawai idan sun kammala rukuni na 45.

 

Haka kuma, NAHCON tana jan hankalin duk maniyyatan da ke son tafiya tare a rukunonin da ake bukata, da su hadu da hukumomin jin dadin Alhazai na Jihohi domin a hada su wuri guda, domin wannan ita ce hanya daya tilo da za a bi domin tafiya da wadanda kuke so.

 

Ya kamata a lura da cewa wadannan kungiyoyi 45 za su rika gudanar da ayyukansu na Hajji tare; tashi daga Najeriya, masauki da motsi a Makkah da Madinah, ayyukan Masha’ir, da komawa Najeriya.

 

Hukumar na son sake jaddada cewa wannan ita ce dama ta karshe da Saudiyya ta ba su na kammala dukkan shirye-shiryen tafiye-tafiyen rukuni ta hanyar niyya ga maniyyata aikin Hajjin 2024.

Bayan karewar wa'adin, dukkan mahajjata za su kasance a tsare tare da zababbun mambobin kungiyar da biza za ta bayyana tare.

Gwamnatin Kano Ta Sanya Dokar Ta Baci A Kan Fannin Ilimi

Daga Nasiru Yusuf Ibrahim 

Gwamnatin jihar Kano za ta kafa dokar ta-baci a fannin ilimi. 

Kwamishinan ilimi na jihar Alhaji Umar Haruna Doguwa ya bayyana haka a ranar Litinin a wajen taron karawa juna sani na kwanaki uku domin bunkasa shirin ilimi na bangaren na shekara wanda aka gudanar a Kaduna. 

Kwamishinan ya ci gaba da cewa a ranar 6 ga watan Mayun wannan shekara ne gwamnan jihar Kano Alhaji Abba Kabir Yusuf zai ayyana dokar ta baci a fannin ilimi. 

Doguwa ya ce da wannan sanarwar da aka yi niyya, ilimi zai jagoranci gaba, a matsayin abin da gwamnati ta sa a gaba. 

Kwamishinan ya bayyana cewa nan da makwanni biyu jihar za ta kaddamar da shirin shigar da dalibai, a masarautun biyar inda za su bayar da shawarwari da sarakuna, gundumomi, kauye da masu unguwanni domin inganta karatun dalibai a makarantun firamare. 

Doguwa ya bayyana cewa gwamnatin jihar ta amince da bukatu da dama da ma’aikatar ilimi ta gabatar. Don haka kwamishinan ya bayyana cewa nan ba da dadewa ba gwamnatin jihar za ta fara gyaran makarantu da yawa, tare da siyan kayan koyarwa domin rabawa ga makarantu. 

Idan har aka aiwatar da shi, kwamishinan ya ce jihar Kano za ta kasance abar koyi a bangaren ilimi ga sauran jihohi kamar yadda ta yi shekaru da dama da suka gabata. 

Idan dai ba a manta ba, gwamnatin jihar Kano ita ce ta farko ta bullo da tsarin ilimi na bai daya da makarantun kimiyya da fasaha da kuma hukumar kula da ilimin bai daya, wadanda a karshe aka yi su a jihohi da dama na tarayya. 

*Doguwa ya hori Malamai akan inganta Harkar koyarwa*

Kwamishinan ya yi kira ga malaman da ke karkashin ma’aikatan gwamnatin jihar Kano da su rungumi aikin su da mahimmancin abin da ya kamace su. 

Doguwa ya koka da yadda malamai da yawa ke zuwa makarantu sanye da tufafin da ba su dace ba wanda ke nuna su a matsayin ma’aikata masu rauni ko kuma rashin biyan albashi. Ya kara da cewa, duk da karancin albashi, malaman makarantu masu zaman kansu suna ganin sun yi ado da kyau kuma sun jajirce wajen gudanar da ayyukansu. 

*Majalisar dokokin Kano ta kara kasafin kudin ilimi da N3.7bn a shekarar 2024* 

A nasa jawabin shugaban kwamitin majalisar dokokin jihar Kano mai kula da harkokin ilimi Alhaji Sulaiman Mukhtar Ishaq (Mazabar Madobi) ya ce majalisar ta kara kasafin kudin bangaren ilimi na jihar Kano da sama da N3.6bn. Da wannan shiga tsakani, dan majalisar ya ce Kano ta kasance jiha ce da ta fi kowacce kasa rabon kudi a bangaren ilimi a Arewacin Najeriya. 

*PLANE ya samar da kayan koyarwa ga daliban Kano* 

A nasa jawabin, kungiyar jagororin hadin gwiwar ilmantarwa ga kowa da kowa a Najeriya (PLANE) Alhaji Umar Lawan ya yi alkawarin bayar da goyon baya don tabbatar da ajandar sake fasalin ilimi da kwamishinoni 14 a ma’aikatar. 

Ya kuma bada tabbacin goyon bayan jirgin a duk lokacin da Kano ta sanya dokar ta baci a fannin ilimi. STL ta tuna cewa kimanin wata daya da ya gabata, PLANE ta goyi bayan wata dabarar tattaunawa inda kwamishinan ilimi da ‘yan majalisar dokokin jihar Kano da sauran masu ruwa da tsaki suka bullo da tsare-tsare guda 3 domin aiwatarwa. 

Lawan ya bayyana cewa, PLANE na tallafa wa gwamnatin Kano domin gudanar da taron farfado da ilimi, inda ya ce tuni aka kafa kwamiti a kan haka. A cewar Lawan PLANE ya sayo manyan kayayyaki na koyarwa don ci gaba da rabawadaliban firamare a jihar. 

*Me yasa muke tsara taron AOP* 

A nasa jawabin daraktan tsare-tsare da bincike da kididdiga a ma’aikatar ilimi ta jiha, wanda shi ne Co-chair Accountability on State Education (K-SAFE) Alhaji Munzali Mustapha ya ce taron an yi shi ne domin bin diddigin aiwatar da shirin 2023 2AOP da tallafawa. Yawan jama'a na 2024 AOP don fannin ilimi. Sauran makasudin taron a cewarsa sun hada da kara karfin kungiyoyin tsare-tsare na sassan kan shirye-shirye da amfani da AOP wajen aiwatar da kasafin kudin shekara da kuma cimma sakamakon da ake sa ran. 

Taron ya gabatar da sakon fatan alheri daga Jami'an shirin AGILE da IDEAS Malam Nasiru Abdullahi Kwalli da Malam Sani Wada Bello da kuma sakataren asusun kula da ilimi na jihar Kano (K-SAFE) Dr Kabiru Hamisu Kura. *Nasiru Yusuf Ibrahim* *Shugaban Kwamitin Kula da Ilimi da Sadarwa,* *Majalisar Lantarki ta Jihar Kano akan Ilimi (K-SAFE).*

Kotu Ta Sauya Hukunci Kan Dakatar Da Ganduje A Matsayin Shugaban APC Na Kasa

Babbar kotun jihar Kano mai lamba hudu karkashin mai shari’a Usman Na’abba, wadda tun da farko ta yi   umarnin dakatar da Abdullahi Ganduje a matsayin shugaban jam’iyyar APC na kasa, ta yi watsi da wannan umurnin na korar dakatar da shi

A wani umarni na baya-bayan nan da kotun ta bayar kan tsohon gwamnan jihar Kano, wanda yanzu shi ne shugaban jam’iyyar APC mai mulki ta kasa, an haramtawa tsohon gwamnan jihar Kano gabatar da kansa a matsayin Shugaban jam'iyyar na kasa bayan wani Haladu Gwanjo da Laminu Sani Barguma da ke ikirarin cewa shi ne shugaba da sakataren jam’iyyar na APC a mazabar Ganduje a karamar hukumar Dawakin Tofa ta jihar, suka bayar da umarnin dakatar da Ganduje a matsayin shugaban jam’iyyar.

Sai dai kuma a wani yanayi na daban, alkalin babbar kotun jihar, Mai shari’a Usman Na’Abba, ya ce, a lokacin da ya yi watsi da umarnin da ya bayar a baya, ya ce da ya karanta takardar daukaka kara tare da takardar goyon bayan sakin layi na 27 da kuma rubutaccen adireshin mai kwanan wata 22. ranar Afrilu, 2024 da daya Glory Adah ya sanya hannu da Sakatariyar Shari'a a  lauyoyi na 4 wanda ake kara.

"Kuma bayan sauraron karar, Mista L. O. Oyewo Esq, tare da A. Falana Esq da J. Essiet Esq lauyoyin mai amsa kara na 4, an ba da umarni na wucin gadi."

“An ba da umarnin dakatar da aiwatar da umarnin wucin gadi da ke kunshe cikin hukuncin da kotun ta yanke a ranar 17 ga Afrilu, 2024 da ke ba da umarni ga bangarorin da su ci gaba da kasancewa a matsayinsu ranar 15 ga Afrilu, 2024. dangane da dakatar da wanda ake kara/masu kara na 4 daga wanda ake kara na 1 da kwamitin gudanarwa na gundumar Ganduje ya yi har zuwa lokacin da za a ci gaba da sauraren karar da kuma yanke hukunci na 4 

“Sai alkalin kotun ya dage sauraron karar zuwa ranar 30 ga Afrilu, 2024 domin sauraren karar.” A cikin umarnin kotun.

A wani labarin kuma, Sakataren jam’iyyar APC na jihar Kano, Alhaji Zakari Sarina, ya ce shugaban jam’iyyar APC na kasa, Alhaji (Dr) Abdullahi Umar Ganduje bai damu da ayyukan da wakilan da aka dauki nauyinsu a mazabar ta Ganduje suke aiwatar ba.

Ya mayar da martani ne a ranar Litinin din da ta gabata bayan wata takaddama kan sabon dakatarwar da wata sabuwar kungiyar da ta sune Shugabannin mazabar ta dakatar da Ganduje, kuma ya yi watsi da zargin da ake yi masa yana mai cewa ba komai ne.

Don haka ya bayyana cewa "daga bayanan da ake da su, wadanda ke aikata hakan  wasu yan siyasa ne siyasa da suke zubar da mutuncinsu don samun abun duniya," in ji shi.

(newseco.ng)

Gwamnatin Kano Ta Yi Alkawarin Mayar Da Karin Albashin Shekara-Shekara Ga Ma'aikata

Gwamnatin jihar Kano karkashin Alhaji Abba Kabir Yusuf, ta yi alkawarin dawo da biyan  karin kudaden da ake biyan ma’aikata a duk shekara, nan take bayan an gudanar da aikin tantance ma’aikata da tantance bayanan da aka yi.

A sanarwar da daraktan wayar da kan al'uma na hukumar, Bashir Habib Yahaya ya sanyawa hannu, yace Babban Akanta Janar na Jihar Kano, Alhaji Abdulkadir Abdulsalam ne ya bayyana hakan a lokacin wani taro da masu ruwa da tsaki kan yadda ake gudanar da aikin tantancewa da daukar bayanan ma'aikatan 

Alhaji Abdulkadir ya bayyana cewa tun bayan amincewar majalisar zartarwa ta jiha na gudanar da aikin da kuma abin da gwamnan jihar Alhaji Abba Kabir Yusuf ya kaddamar, nan da nan aka fara shirye-shirye tare da kara zage damtse don ganin an gudanar da aikin.

Ya ci gaba da cewa, gwamnatin jihar ta amince da kwamitoci biyu na dindindin kan aikin biyan albashin ma’aikata a matakin jiha da kananan hukumomi baya ga ‘yan fansho.

A nasa jawabin kwamishinan kudi da ci gaban tattalin arzikin jihar Alhaji Ibrahim Jibrin Fagge ya bayyana cewa gwamnatin jihar ta kaddamar da wannan aikin ne domin tantance adadin ma’aikatan ta domin kaucewa zurarewar kudaden jama’a.

A nasa jawabin shugaban kwamitin riko na biyan albashin ma’aikata na jiha, Alhaji Faruk Umar Ibrahim ya bayyana wasu ayyuka da shawarwarin kwamitin na sa kan yadda ya kamata a gudanar da aikin.

Ya ci gaba da cewa, kwamitocin biyu a shirye suke su karbi shawarwari da lura wadanda za su yi matukar amfani wajen gudanar da atisayen cikin nasara.

Tun da farko, a nasa jawabin, sakataren gwamnatin jihar (SSG), Dakta Abdullahi Baffa Bichi, ya umarci kwamitocin a maimakon rubuta lambar tantance bankin (BVN) a kan fom din a lokacin tantancewa.

Fiqhun Aikin Hajji: Matsayin Izinin Miji ga Matarsa

✍️ Mansur Sokoto

An tambayi Sheikh Muhammad bn Saleh Al-Uthaimin (rh): Idan namiji ya hana matarsa zuwa aikin Hajji ko yana da zunubi?

Sai ya amsa da cewa: "Eh, yana da zunubi kam in har ya hana ta zuwa Hajji alhalin sharuɗɗan Hajjin sun cika. Yana da laifi. Ina nufin idan misali ta ce masa, ga ɗan uwana zai tafi da ni aikin Hajji kuma ina da guzuri ba ni buƙatar ka ƙara mani kome, alhalin ba ta sauke farali ba. Ya wajaba ya yi mata izini. In kuma bai yi ba za ta iya yin Hajjinta ko ba da izininsa ba, sai fa in tana jin tsoron ya sake ta. A nan kam tana da uzuri". "Al-Fatawa" na Ibnu Uthaimin (21/115).

Fiqhun Wannan Fatawa:

1. Aikin Hajji yana da sharuɗɗa. Amma idan na farilla ne izinin miji ba ya cikin sharuɗɗan.

2. Ko da Hajjin farilla ne, ana buƙatar izininsa domin girman haƙƙensa da yake wajibi a kan ta. Idan ta tafi Hajji haƙƙoƙinsa da yawa za su faɗi.

3. Idan Macce ta samu dalilin yin Hajjin farilla wajibi ne Mijinta ya yi mata izini sai idan akwai wani dalili mai ƙarfi saboda haƙƙen Allah yana gaba ga nasa.

4. Idan Macce za ta yi Hajji bayan ta sauke farali wajibi ne ta samu izinin mijinta. Idan bai yi izini ba sai ta yi haƙuri ta wadatu da wasu ibadun ko kuma ta biya ma wani ya yi mata aikin Hajjin.

5. Idan an biya ma Macce kujerar Hajji tare da mijinta, a nan ya fi zama wajibi ya amince da tafiyarta, saboda idan suna tare da yawan haƙƙoƙinsa a kan ta ba su faɗuwa. 

6. Haƙƙen Allah yana gaba da na kowa har da miji (da iyaye). Don haka macce za ta iya yin aikin Hajjin farali tare da iyayenta ko yayyenta/ƙannenta ba da izinin mijinta ba idan an neme shi izinin ya ƙiya.

7. Wajabcin aikin Hajji na gaggawa ne ko yana da jinkiri?

Misali, idan mutum ya samu sukuni da halin zuwa Hajji a bana, wajibi ne ya yi Hajji a wannan shekarar? Ko zai iya yin jinkiri sai wata shekara ko wasu shekaru masu zuwa? Ra'ayoyi biyu ne na Malamai.

Ra'ayin farko shi ne na Imam Abu Hanifa da Imam Malik (rh) saboda rayuwa ba ta da tabbas, haka ma lafiya da samun iko suna iya kuɓucewa.

Ra'ayi na biyu shi ne na Imam As-Shafi'i (rh), saboda Manzon Allah (S) bai yi Hajji ba a shekara ta tara - alhalin an wajabta Hajji kuma an buɗe birnin Makka tun a shekara ta takwas, haka ma mafi yawan Musulmi ba su je Hajji a wannan shekarar ba, sai dai kawai Manzon Allah (S) ya wakilta sayyidina Abubakar (ra) da wasu daga cikin Musulmi suka tafi. Idan mutum ya samu ikon Hajji bana amma bai tafi ba, in ya je baɗi ba a cewa ramko ne ya yi. Don haka daman wajibin ba na gaggawa ba ne, in ji Imam Shafi'i (rh).

Bisa ga wannan fahimta ta biyu, miji na iya hana matarsa tafiya Hajjin farilla don ta jira har ya kimtsa ya samu halin tafiya tare da ita.

8. Maslahar auren Macce tana gaba da sauke faralin Hajji da gaggawa. Don haka, idan saɓa ma mijinta ta tafi aikin Hajji - ko da na farilla ne - zai iya janyo mata zawarci, za a ba ta shawarar ta saurara har ta samu izininsa a nan gaba. 

9. Yau da gobe ta nuna mana haɗurran da ke tattare da Hajjin Macce babu tsayayyen namiji tare da ita (akwai abubuwan da suka sha faruwa a birnin Makka waɗanda muka shaida kuma ba su da daɗi). Bisa ga haka, kuma gini a kan fahimtar Imam As-Shafi'i babu laifi miji ya jinkirta tafiyar matarsa bayan an biya mata kujera da zimmar su tafi tare misali a wata shekera.

10. Yana da kyau wanda zai biya ma Matar wani kujerar Hajji ko Umra - ko da mahaifinta ne ko ɗan uwanta - ya fara tuntuɓar mijinta don samar da maslaha da hana yamutsewar hazo. Idan kuma akwai hali sai a biya masu tare saboda kyautatawa da kuma kauce ma fitina.

11. Wani yakan hana matarsa zuwa aikin Hajji - ko da iyayenta ko yan uwanta sun biya mata saboda kishiyarta ba ta samu zuwa ba. Wannan ba uzuri ba ne, kuma da wannan dalili ba ya halalta ya hana mata sauke faralinta.

Cikakken sani yana wurin Allah maɗaukakin Sarki.